بسم الله الرحمن الرحیم

در منابع اسلامی برای تشخیص حق از باطل، معیار‌های گوناگونی بیان شده است. یکی از شاخص‌‌هایی که برای این منظور در کتب شیعه و سنی بیان شده، عماربن یاسر است که بیانگر فضیلت‌ والایی ایشان است. در بیان امیرالمومنین _{علیه السلام} آمده:«عمار با حق است و حق با عمار، هرجا عمار باشد حق هم آنجاست»

اصل روایت در طبقات الکبری شنیدنی است:

«وقال عليّ حين قُتل عمّار: إنّ امْرأ من المسلمين لم يَعْظُمْ عليه قَتْلُ ابن ياسر وتَدْخُل به عليه المصيبةُ الموجعةُ لَغيرُ رَشيدٍ، رَحِمَ الله عمّارًا يومَ أسْلَمَ، ورحم الله عمّارًا يومَ قُتِلَ، ورحم الله عمّارًا يومَ يُبْعَثُ حيًّا، لقد رأيتُ عمّارًا وما يُذْكَرُ من أصحاب رسول الله، صلى الله عليه وسلم، أربعةٌ إلّا كان رابعًا ولا خمسةٌ إلّا كان خامسًا، وما كان أحدٌ من قدماء أصحاب رسول الله يشكّ أنّ عمّارًا قد وَجَبَتْ له الجنّة في غير موطن ولا اثنين، فهَنيئًا لعمّار بالجنّة، ولقد قيل إنّ عمّارًا مع الحقّ والحقّ معه، يَدورُ عمّار مع الحقّ أينما دار، وقاتلُ عمّار في النّار.»

«حضرت علی علیه السلام هنگامی که عمار بن یاسر به شهادت رسید، فرمود: هر مسلمانی که کشته شدن فرزند یاسر او را سخت اندوهگین نسازد و این مصیبت جان‌سوز دلش را به درد نیاورد، از راه رشد و هدایت به دور است. خداوند عمار را رحمت کند؛ آن روز که اسلام آورد، آن روز که به شهادت رسید و آن روز که زنده برانگیخته خواهد شد. من عمار را چنان دیده‌ام که هرگاه از چهار تن از یاران رسول خدا صلی الله علیه و آله یاد می‌شد، او چهارمین آنان بود، و هرگاه از پنج تن سخن می‌رفت، عمار پنجمین آنان به شمار می‌آمد. هیچ‌یک از پیشگامان صحابهٔ پیامبر صلی الله علیه و آله  در این تردید نداشتند که بهشت برای عمار، نه در یک یا دو مورد، بلکه بی‌گمان واجب و سزاوار شده است. پس بهشت بر عمار گوارا باد! همچنین نقل شده است که عمار همواره با حق است و حق نیز با اوست؛ عمار هر جا که حق باشد، با آن همراه است، و کشندهٔ عمار در آتش دوزخ خواهد بود.»

الزهري (ت 230 هـ)، محمد بن سعد بن منيع، الطبقات الكبير، ج3، ص 242، المحقق: الدكتور علي محمد عمر، مكتبة الخانجي، القاهرة – مصر، الطبعة: الأولى، 1421 هـ - 2001 م، عدد الأجزاء: 11

عنوان تصویر

این سخن نشان دهنده‌ی آن است که حق و عمار در هم تنیده شده‌اند.آنجا که دشمن فضا را پراز غبار فتنه می‌کرد تا در تاریکی و ظلمتی که به پا می‌شد اهداف شوم خود را عملی کند، عماربن یاسر با تبیین خود غبار را کنار زده، حق را نمایان می‌کرد.

و پیامبر گرامی اسلام صلوات‌الله‌علیه درجای دیگر در صحیح بخاری فرمودند:

«436 - حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُخْتَارٍ قَالَ: حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ عِكْرِمَةَ: قَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ وَلِابْنِهِ عَلِيٍّ: انْطَلِقَا إِلَى أَبِي سَعِيدٍ، فَاسْمَعَا مِنْ حَدِيثِهِ، فَانْطَلَقْنَا، فَإِذَا هُوَ فِي حَائِطٍ يُصْلِحُهُ، فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَاحْتَبَى، ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنَا، حَتَّى أَتَى ذِكْرُ بِنَاءِ الْمَسْجِدِ، فَقَالَ: كُنَّا نَحْمِلُ لَبِنَةً لَبِنَةً، وَعَمَّارٌ لَبِنَتَيْنِ لَبِنَتَيْنِ، فرآه النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَيَنْفُضُ التُّرَابَ عَنْهُ، وَيَقُولُ: (وَيْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ، وَيَدْعُونَهُ إِلَى النَّارِ). قَالَ: يَقُولُ عَمَّارٌ: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الْفِتَنِ.»

«از عِکرِمه روایت شده است که ابن‌عباس به من و فرزندش علی گفت: نزد ابوسعید بروید و از او حدیث بشنوید. پس به دیدارش رفتیم؛ او را در باغ خود دیدیم که مشغول تعمیر دیوار بود. ردای خویش را جمع کرد و به آن تکیه زد، سپس برای ما به نقل حدیث پرداخت تا سخن به ماجرای ساخت مسجد پیامبر _{صلی الله علیه و آله} رسید. گفت: ما هر یک تنها یک خشت برمی‌داشتیم، اما عمار هر بار دو خشت حمل می‌کرد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله او را دید، گرد و غبار را از سر و رویش می‌زدود و می‌فرمود: «وای بر عمار! (علامت محبت و توجه خاص) او را گروهی سرکش و ستم‌پیشه خواهند کشت؛ او آنان را به سوی بهشت فرامی‌خواند، و آنان او را به سوی آتش دعوت می‌کنند.» عمار نیز می‌گفت: «از فتنه‌ها به خداوند پناه می‌برم.»

البخاري الجعفي، أبو عبد الله محمد بن إسماعيل، صحيح البخاري، ج1، ص 172، المحقق: د. مصطفى ديب البغا، الناشر: (دار ابن كثير، دار اليمامة) – دمشق، الطبعة: الخامسة، 1414 هـ -

این روایت تصریح می کند که عمار را گروه باغی و سرکش خواهند کشت! در اینجا باید از گروهی که عمار را به شهادت رساندند و خود را حق می‌نامند این سوال رو پرسید: آیا امکان دارد حق علیه حق شمشیر بکشد؟ یا اینکه حق و باطل در یک جا جمع شوند؟ باید گفت: قاعده‌ی لایتغیر الهی این است که حق و باطل همواره در مقابل هم قرار دارند و هرگز در یکجا جمع نمی‌شوند!  مسلما هر گروهی که فئه‌ی باغیه باشند و در مسیر سرکشی و ظلم حرکت کنند، خلاف جهت حق هستند.

از مسلمات تاریخ این است که عمار در لشگر امیرالمومنین _{علیه‌السلام}  بر علیه باطل شمشیر میزد و کسانی که عمار را به شهادت رساندند در لشگر معاویه و به دستور او اقدام به این کار کردند در نتیجه بنا به فرمایش رسول گرامی اسلام _{صلوات‌الله‌علیه و آله} که عمار به دست فئه‌ی باغیه و سرکش کشته می‌شود، و عمار هر جا باشد حق هم آنجاست؛ معاویه و لشگریانش همان گروه سرکشی هستند که در مسیر باطل بوده  و به مبارزه‌ی با حق که امیرالمومنین _{علیه‌السلام} بوده پرداختند.