2021 May 6 - پنج شنبه 16 ارديبهشت 1400
آیه شریفه «النبی اولی بالمومنین من انفسهم»
کد مطلب: ١٣٦٩٤ تاریخ انتشار: ٣٠ آذر ١٣٩٩ - ١٦:٠٨ تعداد بازدید: 607
خارج فقه مقارن » اجتهاد و تقلید از دیدگاه فریقین
آیه شریفه «النبی اولی بالمومنین من انفسهم»

جلسه بیست و هشتم 99/09/08

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه بیست و هشتم 99/09/08

    

موضوع: اجتهاد وتقلید –آیه شریفه «النبی اولی بالمومنین من انفسهم»

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین و هو خیر ناصر و معین الحمدلله و الصلاة علی محمد رسول الله و علی آله آل الله لاسیما علی مولانا بقیة الله واللعن الدائم علی اعدائهم اعداء الله إلی یوم لقاء الله.

پرسش:

روایت زیر چگونه است ؟

«وروي أن أبا قحافة كان بالطائف لما قبض رسول الله صلى الله عليه وآله وبويع لأبي بكر، فكتب ابنه إليه كتابا عنوانه "من خليفة رسول الله إلى أبي قحافة . أما بعد فإن الناس قد تراضوا بي، فإني اليوم خليفة الله فلو قدمت علينا كان أقر لعينك " قال : فلما قرأ أبو قحافة الكتاب قال للرسول: ما منعكم من علي؟ قال : هو حدث السن وقد أكثر القتل في قريش وغيرها وأبو بكر أسن منه. قال أبو قحافة: إن كان الأمر في ذلك بالسن فأنا أحق من أبي بكر »

نام كتاب: الإحتجاج على أهل اللجاج( للطبرسي)- نويسنده: طبرسى، احمد بن على‏(م588 ق‏)

محقق / مصحح: خرسان، محمد باقر- ناشر: نشر مرتضى‏ . ج1 ، ص 88  

پاسخ:

نکته خیلی ظریفی است. این ضرب المثل شده است. «ابو قحافه» گفت اگر بنا باشد سن برای خلافت ملاک باشد قطعاً من از ابوبکر مسن‌تر هستم باید من را به عنوان خلیفه انتخاب کنید.

آغاز بحث...

در جلسه گذشته در رابطه با آیه شریفه:

(النَّبِي أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ)

پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است؛ و همسران او مادران آنها [= مؤمنان‌] محسوب مي‌شوند.

سوره احزاب (33): آیه 6

روایتی را خواندیم و بررسی سندی هم از «خصال شیخ صدوق» و از حدیثی که در «کافی» بود، کردیم. روایت بعدی که ما در اینجا داریم روایت «محمد ابن مسلم» از امام باقر (سلام الله علیه) است.

 « شیخ حر عاملی (رضوان الله تعالی علیه)» از «فضل ابن شاذان» در کتاب «اثبات الرجعه» نقل می کند- البته کتاب «اثبات الرجعه» در اختیار ما نیست؛ ولی مرحوم «شیخ حر عاملی» این کتاب را داشته و از آن نقل می‌کند.

«حدثنا فضالة بن أيوب عن أبان بن عثمان عن محمد بن مسلم قال: قال أبو جعفر عليه السلام: قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم‏ لعلي بن أبي طالب عليه السلام: يا علي أنا أولى‏ بالمؤمنين‏ من‏ أنفسهم‏ ثم أنت يا علي أولى‏ بالمؤمنين‏ من‏ أنفسهم‏ ثم الحسن ثم الحسين ثم علي بن الحسين ثم محمد بن علي، ثم جعفر بن محمد، ثم موسى بن جعفر، ثم علي بن موسى، ثم محمد بن علي، ثم علي بن محمد، ثم الحسن بن علي»

تا اینجا بحث اولویت ائمه (علیهم السلام) را مطرح می‌کند، و قبلاً هم ما از علمای اهل‌سنت آوردیم که آن اولویت مطرح در آیه، در امور دینی و دنیوی است هر دو. ولی در اینجا نکته‌ ای دارد:

«ثم الحجة بن الحسن الذي تنتهي إليه الخلافة»

«تنتهی الیه الخلافه» نشان می‌دهد که «اولی بالمؤمنین» در اینجا عمدتاً «اولیٰ بالمؤمنین» در مسائل سیاسی و بحث خلافت است نه در غیر آن.

«و الوصاية و يغيب مدة طويلة، ثم يظهر و يملأ الأرض عدلا و قسطا كما ملئت جورا و ظلما»

إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات؛ شيخ حر عاملى، محمد بن حسن، محقق / مصحح: ندارد، ناشر: اعلمى - بيروت، 1425 ق، ج‏2 ؛ ص234، ح812

اما سند روایت: وضعیت «شیخ حر عاملی» که کاملاً واضح و روشن است.

اما فضل ابن شاذان :

« وكان ثقة، أحد أصحابنا الفقهاء والمتكلمين، وله جلالة في هذه الطايفة، وهو في قدره أشهر من أن نصفه »

....خیلی مشهورتر از این است که ما بخواهیم او را توصیف کنیم.

معجم رجال الحديث وتفصيل طبقات الرواة؛ الموسوي الخوئي، السيد أبو القاسم _المتوفى1411ق_، بي‌نا، ج14، ص309

همچنین «شیخ» درباره‌اش در فهرست دارد:

« الفضل بن شاذان النيشابوري، فقيه متكلم، جليل القدر»

الفهرست؛ الشيخ الطوسي (وفات : 460)، تحقيق: الشيخ جواد القيومي، ناشر: مؤسسة نشر الفقاهة، 1417، - ص 197

در رابطه با فضل بن شاذان قضیه جالبی نیز نقل شده:

راوی می‌گوید من خدمت امام عسکری (سلام الله علیه) رسیدم . کتابی که در دستمال بسته بودم افتاد. امام حسن عسکری کتاب را برداشتند و نگاه کردند . کتاب از تألیفات «فضل ابن شاذان» بود.

« وترحم عليه وذكر أنه قال : اغبط أهل خراسان بمكان الفضل بن شاذان وكونه بين أظهرهم»

تمام مردم باید به مردم «خراسان» غبطه بخورند به خاطر این‌که «فضل ابن شاذان» در آنجا است.

وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ الْهَرَوِيِّ عَنْ حَامِدِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْمُلَقَّبِ بِقَوْرَاءَ أَنَّ الْفَضْلَ بْنَ شَاذَانَ كَانَ وَجَّهَهُ إِلَى الْعِرَاقِ- إِلَى جَنْبٍ بِهِ أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ ع- فَذَكَرَ أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَبِي مُحَمَّدٍ ع- فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ سَقَطَ مِنْهُ كِتَابٌ فِي حِضْنِهِ مَلْفُوفٌ فِي رِدَاءٍ لَهُ فَتَنَاوَلَهُ أَبُو مُحَمَّدٍ ع وَ نَظَرَ فِيهِ وَ كَانَ الْكِتَابُ مِنْ تَصْنِيفِ الْفَضْلِ فَتَرَحَّمَ عَلَيْهِ وَ ذَكَرَ أَنَّهُ قَالَ أَغْبِطُ أَهْلَ خُرَاسَانَ- لِمَكَانِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ وَ كَوْنِهِ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ.

نام كتاب: وسائل الشيعة- نويسنده: شيخ حر عاملى، محمد بن حسن‏(1104 ق‏)- محقق / مصحح: مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏- ناشر: مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏. ج27 ، ص101

اما «فَضالة ابن ایوب» که «نجاشی» به صراحت تعبیر می‌کند:

« فضالة بن أيوب الأزدي كان ثقة في حديثه ، مستقيماً في دينه»

«ابان ابن عثمان» هم که از «اصحاب اجماع» است. مرحوم «کشی (رضوان الله تعالی علیه)» دارد:

«تسمية الفقهاء من أصحاب أبي عبد الله ( علیه السلام ) أجمعت العصابة على تصحيح ما يصح من هؤلاء وتصديقهم لما يقولون وأقروا لهم بالفقه، من دون أولئك الستة الذين عددناهم وسميناهم»

یعنی درجه ای از آن 6 راوی پایین تر.

 «جمیل ابن دَرّاج»، «عبدالله ابن مُسکان»، ‌ «عبدالله ابن بکیر»، «حمّاد ابن عیسی» و «حمّاد ابن عثمان» «ابان ابن عثمان».

اما ابان بن عثمان :

مرحوم علامه حلّی می گوید:

قال أبو عمرو الكشي : ان العصابة أجمعت على تصحيح ما يصح عن أبان بن عثمان والاقرار له بالفقه. والأقرب عندي قبول روايته

الحلي الأسدي، الحسن بن يوسف بن المطهر (متوفاى726هـ) خلاصة الأقوال في معرفة الرجال، ص 74 ، تحقيق: فضيلة الشيخ جواد القيومي، ناشر: مؤسسة نشر الفقاهة، الطبعة: الأولى، 1417هـ.

مرحوم غفاری محقق کتاب من لا یحضر هم درباره ابان می گوید:

و بالجملة الطريق إليه صحيح

نام كتاب: من لا يحضره الفقيه‏- نويسنده: ابن بابويه، محمد بن على‏(381 ق‏)- محقق/ مصحح: غفارى، على اكبر- ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم‏. ج4 ، ص 484

مضافا اینکه «احمد ابن ابی نصر بزنطی» از او روایت نقل می‌کند و «احمد ابن محمد ابن ابی نصر» از کسانی است که:

 «لا یروی ولا یرسل الا عن ثقةٍ»

 «علامه» هم به همین شکل نقل می‌کند.

اما «محمد ابن مسلم» کاملاً واضح و روشن است .«نجاشی» درباره او دارد:

«وجه أصحابنا بالكوفة»

آبروی اصحاب من در «کوفه» است

 «فقيه، ورفع صحب أبا جعفر وأبا عبد الله عليهما السلام، وروى عنهما وكان من أوثق الناس.»

...از موثق‌ترین مردم بوده

 فهرست اسماء مصنفي الشيعة ( رجال النجاشي ) – النجاشي (وفات 450) ناشر: مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة، 1416،  ص 324

پس این سند هم کاملاً صحیح است و دلالتش هم خیلی واضح و روشن است که : در امتداد «اولی بالمؤمنین» می‌گوید «تنتهی الیه الخلافه». این بهترین دلیل است که مراد از خلافت و وصایت همان ولایت و امامت سیاسی است که برای قبل از حضرت ولی عصر امکان‌پذیر نبود .حضرت به امر الهی تماما آن ولایت و امامت سیاسی را  در زمین پیاده خواهد کرد .

 روایت سوم، روایت امام حسین (سلام الله علیه) از رسول الله است:

«وَ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ النَّحْوِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَكْرِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ (علیه السلام) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) لِعَلِيٍّ (علیه السلام) أَنَا أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْهُمْ بِأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ أَنْتَ يَا عَلِيُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَكَ الْحَسَنُ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَهُ الْحُسَيْنُ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَهُ عَلِيٌّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَهُ مُحَمَّدٌ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ بَعْدَهُ جَعْفَرٌ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَهُ مُوسَى أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَهُ عَلِيٌّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَهُ مُحَمَّدٌ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَهُ عَلِيٌّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ بَعْدَهُ الْحَسَنُ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ الْحُجَّةُ بْنُ الْحَسَنِ أَئِمَّةٌ أَبْرَارٌ هُمْ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَهُمْ.»

... این‌ها با حق هستند و حق هم با این‌ها هست حق با این‌ها است.

كفاية الأثر في النصّ على الأئمة الإثني عشر؛ خزاز رازى، على بن محمد، محقق/ مصحح: حسينى كوهكمرى، عبد اللطيف‏، ناشر: بيدار، ص 177، باب ما روي عن الحسين بن علي (علیه السلام) عن رسول الله (صلی الله علیه واله وسلم) في النصوص على الأئمة الاثني عشر صلوات الله عليهم أجمعين‏.

این «هم مع الحق والحق معهُم»؛ یعنی در تمام مسائلِ اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و ... حق خلافت، ریاست، قضاوت با این بزرگان است .تمام مراحلی که می‌شود انسان تصرف کند . البته این روایت می تواند مؤید باشد چون سنداً مشکل دارد؛

روایت چهارم:

«عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام)» «عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَقَالَ نَزَلَتْ فِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ (علیهم السلام) فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ فَمَا لَهُ لَمْ يُسَمِّ عَلِيّاً وَ أَهْلَ بَيْتِهِ (علیهم السلام) فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ»

...مردم از ما سوال می کنند چرا نام اهل بیت در قرآن نیامده؟

«قَالَ فَقَالَ قُولُوا لَهُمْ»

«إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) نَزَلَتْ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَ لَمْ يُسَمِّ اللَّهُ‏ لَهُمْ ثَلَاثاً وَ لَا أَرْبَعاً»

قرآن فرمود: «اقیموا الصلاة» اما نگفت سه رکعت یا چهار رکعت (تبیین نکرد)

«حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) هُوَ الَّذِي فَسَّرَ ذَلِكَ لَهُمْ»

تا اینکه پیغمبر آن را برای مردم تفسیر فرمود.

«وَ نَزَلَتْ عَلَيْهِ الزَّكَاةُ»

«وَ لَمْ يُسَمِّ لَهُمْ مِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ دِرْهَماً دِرْهَمٌ»

ولی (قاعده زکات را مشخص نکرد قرآن که) از هر 40 درهم 1 درهم باید زکات داده بشود.

«حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص هُوَ الَّذِي فَسَّرَ ذَلِكَ لَهُمْ »

«وَ نَزَلَ الْحَجُّ فَلَمْ يَقُلْ لَهُمْ طُوفُوا أُسْبُوعاً حَتَّى كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) هُوَ الَّذِي فَسَّرَ ذَلِكَ لَهُمْ»

آیه حج نازل شد اما نفرمود که 7 بار «کعبه» را طواف کنید. پیغمبر آن را تفسیر فرمود.

پس این آیه نازل شد:

«وَ نَزَلَتْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»

«وَ نَزَلَتْ فِي عَلِيٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) فِي عَلِيٍّ» :

«مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ .أُوصِيكُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ وَ أَهْلِ بَيْتِي فَإِنِّي سَأَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ لَا يُفَرِّقَ بَيْنَهُمَا حَتَّى يُورِدَهُمَا عَلَيَّ الْحَوْضَ»

«فَأَعْطَانِي ذَلِكَ»

خدا هم این درخواست من را به من عطا کرد.

«وَ قَالَ لَا تُعَلِّمُوهُمْ فَهُمْ أَعْلَمُ مِنْكُمْ .إِنَّهُمْ لَنْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ بَابِ هُدًى وَ لَنْ يُدْخِلُوكُمْ فِي بَابِ ضَلَالَةٍ»

و فرمود هرگز به اهل‌بیت من چیزی یاد ندهید.آنهادر همه چیز از شما اعلم هستند.

شما را از باب هدایت خارج نمی‌کنند. آنها شما را در گمراهی وارد نمی‌کنند.

«فَلَوْ سَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) فَلَمْ يُبَيِّنْ مَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ

لَادَعَاهَا آلُ فُلَانٍ وَ آلُ فُلَانٍ»

اگر پیغمبر ساکت مانده بود و اهل‌بیت را مشخص نفرموده بود «آل فلان و آل فلان» ادعا می‌کردند ما اهل بین هستیم (و این آیه در حق ما نازل شده .اما کسی ادعا نکرده این مطلب را چون ایشان معرفی کرده اند.)

«وَ لَكِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْزَلَهُ فِي كِتَابِهِ تَصْدِيقاً لِنَبِيِّهِ (صلی الله علیه واله وسلم)- إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً فَكَانَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ فَاطِمَةُ فَأَدْخَلَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) تَحْتَ الْكِسَاءِ فِي بَيْتِ أُمِّ سَلَمَةَ ثُمَّ  قال:

«اللَّهُمَّ إِنَّ لِكُلِّ نَبِيٍّ أَهْلًا وَ ثَقَلًا وَ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بَيْتِي وَ ثَقَلِي فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ أَ لَسْتُ مِنْ أَهْلِكَ فَقَالَ إِنَّكِ إِلَى خَيْرٍ وَ لَكِنَّ هَؤُلَاءِ أَهْلِي وَ ثِقْلِي»

بعد از این همه ، نبی اکرم بحث اولویت را مطرح می‌کنند. حال چرا علیٌ اولی؟

«فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) كَانَ عَلِيٌّ أَوْلَى النَّاسِ بِالنَّاسِ لِكَثْرَةِ مَا بَلَّغَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) وَ إِقَامَتِهِ لِلنَّاسِ وَ أَخْذِهِ بِيَدِهِ»

چون رسول اکرم به صورت متعدد در رابطه با حضرت امیر صحبت کرده و حق مطلب را ابلاغ کرده!

و در «غدیر» مطلب را برای مردم روشن کرد و دست او را گرفت:«مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ»

«فَلَمَّا مَضَى عَلِيٌّ لَمْ يَكُنْ يَسْتَطِيعُ عَلِيٌّ وَ لَمْ يَكُنْ لِيَفْعَلَ أَنْ يُدْخِلَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ وَ لَا الْعَبَّاسَ بْنَ عَلِيٍّ وَ لَا وَاحِداً مِنْ وُلْدِهِ»

وقتی که امیر المؤمنین از دنیا می‌رفت نمی‌توانست «محمد حنفیه»، «عباس» و «دیگران» را به امامت انتخاب کند.

اینجا دفع دخل مقدر است. می فرماید این‌طور نبود که امیر المؤمنین (سلام الله علیه) بخواهند کسی را انتخاب بکند ولی اگر بر فرض محال مثلاً «محمد حنفیه»، «عباس» و دیگران را انتخاب می‌کردند،

«إِذاً لَقَالَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَنْزَلَ فِينَا كَمَا أَنْزَلَ فِيكَ فَأَمَرَ بِطَاعَتِنَا كَمَا أَمَرَ بِطَاعَتِكَ وَ بَلَّغَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) كَمَا بَلَّغَ فِيكَ وَ أَذْهَبَ عَنَّا الرِّجْسَ كَمَا أَذْهَبَهُ عَنْكَ»

امام حسن و امام حسین می‌گفتند یا علی تمام مقاماتی که پیغمبر برای شما معین فرموده برای ما هم ثابت است، آیاتی که در حق شما آمده(آیات ولایت امری) در حق ما هم هست.

 «فَلَمَّا مَضَى عَلِيٌّ (علیه السلام) كَانَ الْحَسَنُ (علیه السلام) أَوْلَى بِهَا لِكِبَرِهِ فَلَمَّا تُوُفِّيَ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُدْخِلَ وُلْدَهُ وَ لَمْ يَكُنْ لِيَفْعَلَ ذَلِكَ»

امام حسن نمی‌توانست کس دیگری را در امر امامت وارد کند و البته قصد این کار را هم نداشت.

«وَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ- وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى‏ بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ فَيَجْعَلَهَا فِي وُلْدِهِ إِذاً لَقَالَ الْحُسَيْنُ أَمَرَ اللَّهُ بِطَاعَتِي كَمَا أَمَرَ بِطَاعَتِكَ وَ طَاعَةِ أَبِيكَ وَ بَلَّغَ فِيَّ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) كَمَا بَلَّغَ فِيكَ وَ فِي أَبِيكَ وَ أَذْهَبَ اللَّهُ عَنِّي الرِّجْسَ كَمَا أَذْهَبَ عَنْكَ وَ عَنْ أَبِيكَ»

روایت خیلی جالب و زیبا است؛ قاعده را مطرح می کند که مسئله امامت و جانشینی پیامبر توقیفی است و الهی .

 بر فرض محال هم انتخاب می‌کردند ،امام «منصوب مِنْ قِبل الله و مِن قِبل الرسول» بلافاصله اعتراض می‌کردند که این حق مسلم ما است،حق الهی .

«فَلَمَّا صَارَتْ إِلَى الْحُسَيْنِ (علیه السلام) لَمْ يَكُنْ أَحَدٌ مِنْ‏ أَهْلِ بَيْتِهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَدَّعِيَ عَلَيْهِ كَمَا كَانَ هُوَ يَدَّعِي عَلَى أَخِيهِ وَ عَلَى أَبِيهِ لَوْ أَرَادَا أَنْ يَصْرِفَا الْأَمْرَ عَنْهُ وَ لَمْ يَكُونَا لِيَفْعَلَا»

وقتی امر بر امام حسین مستقر شد هیچ کدام از فرزندان و اقارب ایشان نمی‌توانستند ادعا کنند آنچه را که امام حسین می توانست ادعا کند اگر امر به ایشان نمی رسید(حقی برای بقیه نبود تا ادعایی کنند بخلاف امام حسین لو فُرض ).

«ثُمَّ صَارَتْ حِينَ أَفْضَتْ إِلَى الْحُسَيْنِ (علیه السلام) فَجَرَى تَأْوِيلُ هَذِهِ الْآيَةِ- وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى‏ بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ ثُمَّ صَارَتْ مِنْ بَعْدِ الْحُسَيْنِ لِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ثُمَّ صَارَتْ مِنْ بَعْدِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ (علیه السلام)»

«وَ قَالَ الرِّجْسُ هُوَ الشَّكُّ وَ اللَّهِ لَا نَشُكُّ فِي رَبِّنَا أَبَداً.»

الكافي (ط - الإسلامية)، نویسنده: كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، محقق/ مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، ناشر: دار الكتب الاسلامیة، ج1، ص287، بَابُ مَا نَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ رَسُولُهُ عَلَى الْأَئِمَّةِ (علیهم السلام) وَاحِداً فَوَاحِدا، ح1   

خیلی روایت جالب و زیبایی است.

از نظر سند:  «علی ابن ابراهیم»(که قبلا گفته شد) : «ثقةٌ فی الحدیث، صحیح المذهب».

 «محمد ابن عیسی ابن عبید» : نجاشی می گوید:

«انه جليل في أصحابنا ، ثقة عين ، كثير الرواية»

فهرست اسماء مصنفي الشيعة ( رجال النجاشي ) – النجاشي (وفات 450) ناشر: مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة، 1416،  ص 241

«یونس ابن عبدالرحمن» : جزء اصحاب اجماع است. «نجاشی» می‌گوید:

« كان وجها في أصحابنا، متقدما، عظيم المنزلة »

پیشگام صحابه بوده، «عظیم المنزله» بوده است.

فهرست اسماء مصنفي الشيعة ( رجال النجاشي ) – النجاشي (وفات 450) ناشر: مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة، 1416،  ص 446

«عبدالله ابن مسکان» :

«نجاشی» می گوید:

ثقة .

النجاشي ، أحمد بن علي _متوفاى450ق_، فهرست أسماء مصنفي الشيعة المشتهر ب‍رجال النجاشي، ص214، تحقيق: السيد موسي الشبيري الزنجاني، ناشر: مؤسسة النشر الاسلامي ـ قم، الطبعة: الخامسة، 1416هـ.

همچنین  «شیخ طوسی» می گوید :

ثقة.

الطوسي، محمد بن الحسن (متوفاى460هـ)، الفهرست، ص168، تحقيق: جواد القيومي،‌ ناشر: مؤسسة نشر الفقاهة،‌ چاپخانه: مؤسسة النشر الإسلامي، الطبعة الأولى1417

 «ابو بصیر اسدی» : که مشهور بر این است که مراد از «ابو بصیر مطلق»، «ابو بصیر اسدی» است.آقای «خوئی (رضوان الله تعالی)» دارد:

« يحيى بن القاسم : قال النجاشي: " يحيى بن القاسم ، أبو بصير الأسدي ، وقيل أبو محمد : ثقة، وجيه»

معجم رجال الحديث وتفصيل طبقات الرواة؛ الموسوي الخوئي، السيد أبو القاسم _المتوفى1411ق_، بي‌نا، ج21، ص79

چند روایت داشتیم که  سنداً صحیح بودند. اگر در موردی یک روایت صحیح داشته باشیم، روایت دیگر را می‌توانیم به عنوان مؤید برای او اقامه کنیم.

در مناظره‌ ای که در با آقای «عابدینی» داشتیم، «نور الثقلین» را انتخاب کردیم چون ایشان می‌گفت من از «نور الثقلین» جلوتر نمی‌روم.

نویسنده «نور الثقلین»-«مرحوم هویزی»- متوفای 1112 و معاصر «علامه مجلسی» متوفای 1110 است.«نور الثقلین» هر چه دارد از بزرگان قبل از خودش گرفته، از «کافی» از کتاب‌‌های «شیخ طوسی»،«کتب سید مرتضی» و ... گرفته است.

 اینکه یک محقق یا یک فقیه بخواهد برای کارهای علمی مخصوصاً بحث اعتقادی، به کتاب‌های قرن 10 و 11 مراجعه کند، دلیل بر ضعف اوست.

در جلد 6، ایشان از تفسیر «علی ابن ابراهیم» نقل می کند:

(النَّبِي أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ)

پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است؛

سوره احزاب (33): آیه 6

...تا آنجایی که دارد:

« فجعل الله تبارك و تعالى نلبيه الولاية على المؤمنين من أنفسهم‏»

خدای عالم، پیغمبر را ولایت بر مؤمنین قرار داد ولایتی که از لفظ‌شان جلوتر است!

 خیلی واضح و روشن است و در غدیر فرمود:

«ايها الناس الست اولى بكم من أنفسكم؟ قالوا: بلى، ثم أوجب لأمير المؤمنين صلوات الله عليه ما أوجبه لنفسه عليهم من الولاية»

تفسير نور الثقلين؛ العروسى الحويزى، عبد على بن جمعة، تاريخ وفات مؤلف: 1112 ق‏، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، هاشم، ناشر: ‏اسماعيليان - قم 1415 ق. ج‏4 ؛ ص237

در «تفسیر نور الثقلین» یک روایت خیلی جالبی وجود دارد:

«و بإسناده إلى عبد الرّحمن بن القصير، عن أبي جعفر- عليه السّلام- قال: سألته عن قول اللَّه- عزّ و جلّ- النَّبِيُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى‏ بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ فيمن نزلت [هذه الاية؟] قال: نزلت في الامرة.»

آقایانی مثل آقای «عابدینی» و ... که می‌گوید حکومت سیاسی ائمه، الهی نیست، روایتی که در همان نورالثقلین آمده ،دارد:

«نزلت في الامرة»

در رابطه با مسائل سیاسی و امارت و حکومت نازل شده!

«إنّ هذه الاية جرت في الحسين بن عليّ- عليهما السّلام- و في ولد الحسين من بعده.»

«فنحن أولى بالأمر و برسول اللَّه- صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم- من المؤمنين و المهاجرين. قلت: لولد جعفر فيها نصيب؟»

آیا برای فرزندان «جعفر»، - منظور «جعفر طیار»  است - هم نصیبی هست؟

«فقال: لا فعددت عليه بطون بنى عبد المطلب كل ذلك يقول: لا »

بقیه ولد بنی عبدالمطلب را برشمردم،همه را  فرمود :خیر!

«ونسيت ولد الحسن  فدخلت عليه بعد ذلك فقلت هل لولد الحسن عليه السلام فيها نصيب؟ فقال: لا، يا با عبد الرحمن ما لمحمدي فيها نصيب غيرنا.»

 

فراموش کردم، (سوال کنم) که آیا برای فرزندان امام حسن هم نصیبی هست؟فرمود:

هیچ کدام از کسانی که منصوب به پیغمبر هستند غیر از ما بهره‌ی از ولایت ندارند!

تفسير نور الثقلين؛ العروسى الحويزى، عبد على بن جمعة، تاريخ وفات مؤلف: 1112 ق‏، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، هاشم، ناشر: ‏اسماعيليان - قم 1415 ق. ج‏4 ؛ ص239

اینها همه نشان می‌دهد که ولایت ائمه (علیهم السلام) ولایتی الهی و نصبی و توقیفی است. سیاست آنها سیاست الهی است، مردمی نیست که (مردم) بگویند ما شما را خلیفه می‌کنیم. اگر مردم خلیفه کردند باید طبق دستور و خواست مردم عمل کنند.

امیر المؤمنین در همان قضیه فرمود :

«وَ اعْلَمُوا أَنِّي إِنْ أَجَبْتُكُمْ رَكِبْتُ بِكُمْ مَا أَعْلَمُ وَ لَمْ أُصْغِ إِلَى قَوْلِ الْقَائِل‏»

اگر من اجابت کنم و زمام امور را بدست بگیرم، آنچه که خود علم بدان دارم عمل می‌کنم و حرف هیچ کسی را قبول نمی‌کنم.(به صلاحدید خود عمل می کنم نه خواست دیگران)

نهج البلاغة (للصبحي صالح)؛ نویسنده: شريف الرضى، محمد بن حسين، ناشر: هجرت، محقق/ مصحح: فیض الاسلام، ص136

تمام فقهای ما از آیه:

(النَّبِي أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ)

پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است؛

سوره احزاب (33): آیه 6

خلافت الهی، حکومت الهی و سیاست الهی را استفاده کرده اند که بدان خواهیم پرداخت ان شاءالله.

«السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته»

 



مطالب مرتبط:
مشروعیت حکومت سیاسی پیامبرحکومت نبی مکرم (صلی الله علیه واله وسلم) انتصابی یا انتخابی ؟جلوگیری از نوشتن سنّت پیامبر توسط خلفاتناقض روایات اهل سنت در عمل به سنت
Share
* نام:
* پست الکترونیکی:
* متن نظر :
  

آخرین مطالب
پربحث ترین ها
پربازدیدترین ها