2018 December 15 - شنبه 24 آذر 1397
آيا زيارت جامعه كبيره به لحاظ سندي مورد پذيرش است ؟
کد مطلب: ١٠٠٨٣ تاریخ انتشار: ٢٦ شهریور ١٣٩٥ - ٢٢:١٢ تعداد بازدید: 4240
پرسش و پاسخ » عقائد شيعه
آيا زيارت جامعه كبيره به لحاظ سندي مورد پذيرش است ؟

پژوهشي پيرامون سند زيارت جامعه کبيره

درآمد

سند زيارت جامعه

بررسي سند زيارت جامعه

قرائن و شواهد صدور زيارت جامعه کبيره

يکم: وجود زيارت جامعه در من لايحضره الفقيه و تهذيب الاحکام

دوم: استناد عالمان امامي به زيارت جامعه

سوم: وجود شرحهاي فراوان پيرامون زيارت جامعه

چهارم: معارف بلند زيارت جامعه

پنجم: هماهنگي زيارت جامعه با ساير روايات

جمع بندي

 

 پژوهشي پيرامون سند زيارت جامعه کبيره

درآمد

زيارت جامعه کبيره يکي از معروف‌ترين زيارت ­نامه­هاي ائمه عليهم السلام است که از وجود گهربار هادي اُمت عليه السلام تراوش کرد. امام هادي عليه السلام در اين زيارت، منشور بلند امامت را با بياني شيوا و مثال زدني به ره­جويان مکتب امامت آموخته است.

آنچه ما را به نگارش مقاله پيش­رو واداشت، انکار يا دست کم ترديد برخي، پيرامون سند اين زيارت و در مرحله بعد، صدور آن از امام هادي عليه السلام، است.

در اين نوشتار کوشش مختصري شده تا اعتبار سند اين زيارت و احراز صدور آن از امام هادي عليه السلام را نتيجه گيرد.

مطالب اين نوشتار در دو ساحت بررسي سندي زيارت جامعه و جمع آوري قرائن و شواهد احراز صدور متن آن، تنظيم شده است.

سند زيارت جامعه

زيارت جامعه امام هادي عليه السلام اولين بار توسط شيخ صدوق ره، با سند زير به ثبت رسيده است. عالمان و محدثان بعد از صدوق ره، به اتفاق اين روايت را از او دريافت نمودند.

عليّ بن أحمد بن موسى و محمّد بن أحمد السنانيّ و الحسين بن إبراهيم بن أحمد بن هشام المكتّب- رضي اللّه عنهم- عن محمّد بن أبي عبد اللّه الكوفيّ عن محمّد بن‏ إسماعيل‏ البرمكي قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ النَّخَعِي‏ قَالَ‏ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع عَلِّمْنِي يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَوْلًا أَقُولُهُ بَلِيغاً كَامِلًا إِذَا زُرْتُ وَاحِداً مِنْكُم‏ ...

الصدوق، ابوجعفر محمد بن علي بن الحسين (متوفاى381هـ)، من لا يحضره الفقيه، ج 2 ص 609، تحقيق: علي اكبر الغفاري، ناشر: جامعه مدرسين حوزه علميه قم.

 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِمْرَانَ الدَّقَّاقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ السِّنَانِيُّ وَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَرَّاقُ وَ الْحُسَيْنُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ هِشَامٍ الْمُكَتِّبُ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ وَ أَبُو الْحُسَيْنِ الْأَسَدِيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَكِّيُّ الْبَرْمَكِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ النَّخَعِيُّ قَالَ: قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع عَلِّمْنِي يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَوْلًا أَقُولُهُ بَلِيغاً كَامِلًا إِذَا زُرْتُ وَاحِداً مِنْكُمْ ...

القمي، ابو جعفر الصدوق، محمد بن علي بن الحسين بن بابويه (متوفاي381هـ)، عيون أخبار الرضا عليه السلام عيون أخبار الرضا (ع) - الشيخ الصدوق - ج 2 ص 305، تحقيق: تصحيح وتعليق وتقديم: الشيخ حسين الأعلمي، ناشر: مؤسسة الأعلمي للمطبوعات - بيروت – لبنان، سال چاپ: 1404 - 1984 م.

 

بررسي سند زيارت جامعه

پيش از آنکه سلسله راويان زيارت جامعه را مورد بررسي قرار دهيم، خوب است ديدگاه برخي عالمان پيرامون سند زيارت جامعه را بازگو کنيم.

علامه مجلسي ره درباره درستي سند و متن زيارت جامعه مي گويد:

انها أصح الزيارات سندا وأفصحها لفظا وأبلغها معنى.

اين زيارت از نظر سند، صحيح­ترين، از جهت لفظ فصيح­ترين و به حسب معني بليغ­ترين زيارتهاست.

المجلسي، محمد باقر (متوفاى1111هـ)، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج 99 ص 144، تحقيق: محمد الباقر البهبودي، ناشر: مؤسسة الوفاء - بيروت - لبنان، الطبعة: الثانية المصححة، 1403هـ - 1983م.

مرحوم حر عاملي،‌ صاحب كتاب شريف وسائل الشيعه نيز به صحت سند زيارت جامعه تصريح دارد و مي نويسد:

الباب التاسع فى جملة من الاحاديث المعتمدة الواردة فى الاخبار بوقوع الرجعة لجماعة من الشيعة و غيرهم من الرعية و ما يدلّ على امكانها و عدم جواز انكارها و الاحاديث فى ذلك كثيرة جدّا ... الاول ما رواه الشيخ الجليل رئيس المحدثين أبو جعفر بن بابويه فى كتاب من لا يحضره الفقيه و فى عيون الاخبار و الشيخ الجليل رئيس الطائفة أبو جعفر الطوسي فى كتاب التهذيب بأسانيدهما الصحيحة عن محمّد بن إسماعيل البرمكي عن موسى بن عبد اللّه النخعى قال: قلت لعلى بن محمّد بن علي بن موسى عليهم السلام: علّمنى قولا أقوله بليغا ...

الإيقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة - الحر العاملي - ص 223، الناشر: دليل ما - قم – ايران.الإيقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة - الحر العاملي - ص 282.

 

باب نهم پيرامون پاره­اي از احاديث مورد اعتمادي است که در رابطه با وقوع رجعت يک عده از شيعيان  وغير آنها است و رواياتي که دلالت بر امکان رجعت دارد. احاديث در اين باره فراوان است ... روايت اول را شيخ صدوق ره در کتاب من لا يحضره الفقيه و عيون اخبار الرضا عليه السلام و شيخ طوسي ره در کتاب تهذيب با سندهايشان که يکي از آنها [و يا هر دوي آنها] روايت صحيح از موسي بن عمران نخعي از امام هادي عليه السلام است ...

شيخ صدوق رحمة الله عليه

شيخ صدوق رحمة الله علیه اولين نفر در اين سند قرار دارد. جايگاه فاخر او بر کسي پوشيده نيست. دانشمندان امامي او را به بزرگي ياد کردند. از باب نمونه شيخ طوسي ره درباره او مي نويسد:

محمد بن علي بن الحسين بن موسى بن بابويه القمي جليل القدر يكنى أبا جعفر كان جليلا حافظا للأحاديث بصيرا بالرجال ناقدا للاخبار لم ير في القميين مثله في حفظه وكثرة علمه.

محمد بن علي بن حسين بن موس بن بابويه قمي، انساني بلند مرتبه است. او حافظ احاديث، آگاه به رجال و ناقد اخبار است. در ميان قمي­ها کسي مثل او در حفظ و کثرت دانش، ديده نشد.

الطوسي، الشيخ ابوجعفر، محمد بن الحسن بن علي بن الحسن (متوفاى460هـ)، الفهرست، ص 237، تحقيق: الشيخ جواد القيومي،‌ ناشر: مؤسسة نشر الفقاهة،‌ چاپخانه: مؤسسة النشر الإسلامي، الطبعة الأولى1417

 

راويان طبقه قبل از صدوق

طبقه قبل از شيخ صدوق ره، مطابق سند من لا یحضر، سه نفر و بر اساس سند عیون، چهار نفرند. اعتبار اين طبقه [سه یا چهار نفر] را از جنبه­هاي گوناگون مي توان ثابت نمود.

نخست آنکه  برخي از عالمان، نقل صدوق ره از يک نفر را موجب اعتبار آن شخص دانستند. از باب نم ونه شهيد ثاني ره پيرامون يک فرع فقهي مي نگارد:

وإنما ترك المصنف العمل بها لأن في سندها عبد الواحد بن عبدوس النيسابوري وهو مجهول الحال مع أنه شيخ ابن بابويه وهو قد عمل بها فهو في قوة الشهادة له بالثقة ومن البعيد أن يروي الصدوق رحمه الله عن غير الثقة بلا واسطة.

همانا مصنف [محقق حلي ره] عمل به اين روايت را ترک کرد براي آنکه در سندش عبد الواحد بن عبدوس وجود دارد و او فردي مجهول الحال است. [شهيد ثاني مي گويد:] در حالي که وي استادِ ابن بابويه [صدوق ره] است و صدوق ره به اين روايت عمل کرده است. اين [عمل شيخ صدوق ره به روايت عبد الواحد بن عبدوس] همانند آن است که به وثاقت عبد الواحد بن عبدوس شهادت داده باشد. بعيد است که صدوق ره از فردي که مورد وثوق نيست، بدون واسطه روايت نقل کند.

الشهيد الثاني، مسالك الأفهام، ج 2 ص 23، الناشر : مؤسسة المعارف الإسلامية - قم - إيران

 

 

روشن است؛ آنچه از کلام امثال شهيد ثاني استفاده مي شود، وثاقت مشايخ شيخ صدوق ره، است. حال آن فرد عبد الواحد بن عبدوس باشد يا کسي ديگر، مانند راوياني را که در سلسله سند فوق وجود دارند.

جنبه دوم، آنکه علي بن احمد بن محمد بن عمران الدقاق در اين طبقه وجود دارد. او از جمله کساني­ است که صدوق ره روايات پُر شماري از او نقل کرده است. جمعي از دانشمندان بر اين عقيده­اند اگر راويان ثقه به ويژه افرادي مانند کليني و شيخ صدوق، روايات زيادي از يک راوي نقل کنند، نشان از اعتماد آنها به آن راوي بوده است.

پژوهشي در علم رجال، اکبر ترابي شهر رضايي، ص345.

عده­اي از عالمان اينگونه افراد را مورد وثوق مي دانند.­ از جمله مرحوم آيت الله بروجردي در يک سخني چنين مي آورد:

الظاهر أنّه يمكن استكشاف وثاقة الراوي من تلاميذه الذين أخذوا الحديث عنه فإذا كان الآخذ مثل الشيخ أو المفيد أو الصدوق أو غيرهم من الأعلام خصوصا مع كثرة الرواية عنه لا يبقى ارتياب في وثاقته أصلا.

ظاهر آن است که وثاقت راوي را مي توان از طريق شاگرداني را که از او حديث اخذ نمودند، به دست آورد. پس زماني که گيرنده حديث مثل شيخ طوسي، شيخ مفيد، شيخ صدوق و امثال اين بزرگان باشند، به ويژه آنکه از آن راوي زياد روايت نقل کنند، شکي در وثاقت آن راوي باقي نمي ماند.

الفاضل اللنكراني، نهاية التقرير في مباحث الصلاة، تقرير بحث البروجردي، ج 3 ص 232، ناشر : مركز فقه الأئمة الأطهار عليهم السّلام

 

جنبه سوم، بر فرض آنکه دو وجه نخست را ناديده بگيريم، به نظر مي آيد صرف وجود سه یا چهار راوي در يک طبقه، درصد قابل توجهي از اعتماد را نسبت به اين طبقه به وجود مي آورد.

با توجه به اين وجوه چند­گانه، بدون هيچ ترديدي مي توان نسبت به سه یا چهار راوي قبل از صدوق رحمة الله علیه اعتماد نمود.

محمد بن ابي عبد الله کوفي يا ابو الحسين اسدي

در طبقه دیگر آنگونه که از سلسله سند عيون اخبار الرضا علیه السلام بر مي آيد، دو راوي با نامهاي محمد بن ابي عبد الله کوفي و ابو الحسين اسدي وجود دارد، اما مطابق سند من لا یحضر، در این طبقه یک نفر یعنی محمد بن ابي عبد الله کوفي، وجود دارد. به نظر مي رسد، اينها يک نفر­ند چنانچه مرحوم نجاشي، به هنگام شرح حال محمد بن ابي عبد الله کوفي مي نويسد:

محمد بن جعفر بن محمد بن عون الأسدي أبو الحسين الکوفي يقال له محمد بن أبي عبد الله كان ثقة صحيح الحديث.

محمد بن جعفر بن عون اسدي که به او محمد بن ابي عبد الله کوفي گفته مي شود، انساني مورد اعتماد و داراي احاديث درست بود.

النجاشي الأسدي الكوفي، ابوالعباس أحمد بن علي بن أحمد بن العباس (متوفاى450هـ)، فهرست أسماء مصنفي الشيعة المشتهر ب‍ رجال النجاشي، ص 373، تحقيق: السيد موسي الشبيري الزنجاني، ناشر: مؤسسة النشر الاسلامي ـ قم، الطبعة: الخامسة، 1416هـ.

 

شيخ طوسي رحمة الله عليه هم در کتاب "الغيبه" مي گويد:

قد كان في زمان السفراء المحمودين أقوام ثقات ... منهم أبو الحسين محمّد بن جعفر الأسدي.

در زمان سفيران بزرگوار امام زمان عليه السلام طايفه­هاي مورد وثوقي بودند ... يکي از اينها ابو الحسين محمد بن جعفر اسدي [محمد بن ابي عبد الله کوفي] است.

الطوسي، الشيخ ابوجعفر، محمد بن الحسن بن علي بن الحسن (متوفاى460هـ)، كتاب الغيبة، ص 415، تحقيق الشيخ عباد الله الطهراني/ الشيخ على احمد ناصح، ناشر: مؤسسة المعارف الاسلامية، الطبعة الأولى، 1411هـ.

محمد بن اسماعيل بن بشير برمکي

راوي طبقه دیگر محمد بن اسماعيل بن بشير برمکي است. نجاشي درباره او مي گويد:

محمد بن إسماعيل بن أحمد بن بشير البرمكي ... وكان ثقة مستقيما.

وي فردي مورد وثوق و داراي عقيده مستقيم بود.

النجاشي الأسدي الكوفي، ابوالعباس أحمد بن علي بن أحمد بن العباس (متوفاى450هـ)، فهرست أسماء مصنفي الشيعة المشتهر ب‍ رجال النجاشي، ص 341، تحقيق: السيد موسي الشبيري الزنجاني، ناشر: مؤسسة النشر الاسلامي ـ قم، الطبعة: الخامسة، 1416هـ.

البته ابن غضائري او را تضعيف مي کند اما علامه ره حلي قول نجاشي را ترجيح مي دهد. او مي نويسد:

محمد بن إسماعيل بن أحمد بن بشير البرمكي اختلف علماؤنا في شأنه فقال النجاشي: انه ثقة مستقيم وقال ابن الغضائري: انه ضعيف. وقول النجاشي عندي أرجح.

علماء درباره محمد بن اسماعيل برمکي اختلاف دارند. نجاشي گفت: او مورد وثوق و مستقيم است و ابن غضائري او را ضعيف مي داند. گفته نجاشي نزد من رحجان دارد.

الحلي الأسدي، جمال الدين أبو منصور الحسن بن يوسف بن المطهر (متوفاى726هـ) خلاصة الأقوال في معرفة الرجال، ص 258، تحقيق: فضيلة الشيخ جواد القيومي، ناشر: مؤسسة نشر الفقاهة، الطبعة: الأولى، 1417هـ.

 

آيت الله خويي ره هم گفته نجاشي را بر مي گزيند و مي گويد:

الكتاب المنسوب إلى ابن الغضائري لم تثبت صحة نسبته وعليه فتوثيق النجاشي لمحمد بن إسماعيل هذا بلا معارض.

الموسوي الخوئي، السيد أبو القاسم (متوفاى1411هـ)، معجم رجال الحديث، ج 16 ص 102، الطبعة الخامسة، 1413هـ ـ 1992م

درستي انتساب کتاب ابن غضائري به او ثابت نيست. بنا بر اين توثيق نجاشي درباره محمد بن اسماعيل برمکي، بدون معارض [و قابل قبول] است.

موسي بن عمران نخعي

راوي طبقه نخست، موسي بن عمران نخعي است. البته در «من لا يحضر» شيخ صدوق رحمة الله علیه و کتابهايي مانند «تهذيب» شيخ طوسي رحمة الله علیه که از «من لا يحضر» نقل کردند، اين فرد با اسم موسي بن عبد الله نخعي به ثبت رسيده است. اما به نظر مي رسد اين دو، يک نفر­ند. مرحوم نمازي همين ديدگاه را باختيار مي کند و مي نويسد:

موسى بن عبد الله النخعي متحد مع ابن عمران النخعي وأحدهما اسم جده.

موسي بن عبد الله نخعي با موسي بن عمران متحد است و يکي از اين دو، نام جد موسي است.

الشاهرودي، الشيخ علي النمازي (متوفاي1405هـ)، مستدركات علم رجال الحديث،  ج 8 ص 21، ناشر: ابن المؤلف، چاپخانه: شفق – طهران، الأولى1412هـ

آيت الله سند هم در تاييد همين نظر، مي نگارد:

اَنّ وحدة الطريق للصدوق تقتضي وحدة الراوي أيضاً

شيخ صدوق رحمة الله عليه زيارت جامعه را با يک سند در دو کتاب من لا يحضره الفقيه و عيون اخبار الرضا عليه السلام، آورده است. اين نشان مي دهد راوي آخر، يک نفر است که در يک جا موسي بن عمران و جاي ديگر، موسي بن عبد الله ثبت شده است.

في رحاب الزيارة الجامعة الكبيرة – آيت الله سند – ص 19.

به هر حال؛ کتابهاي رجالي شرح حال روشني از موسي بن عبدالله يا همان موسي بن عمران نخعي که راوي کليدي اين سند است، به دست ندادند. اما با توجه به قرائن و شواهد ذيل مي توان به جايگاه قابل اعتماد او دست يافت.

قرينه نخست، آنکه افراد مورد وثوق از او روايت نقل کردند. همانطور كه پيشتر بيان شد، نقل قول چند انسان مورد اعتماد از يک نفر، آن هم در مواردي به طور فراوان و پُر شمار، نشان از اعتماد آنان نسبت به آن فرد مي باشد.

1-1: از جمله اين افراد، محمد بن ابي عبد الله کوفي است که جلالت قدر او از نگاه نجاشي و شيخ طوسي رحمة الله عليه در همين نوشتار گذشت. البته در سند زيارت جامعه، محمد بن ابي عبد الله کوفي با يک واسطه از موسي بن عمران نقل مي کند اما در دهها مورد ديگر، راوي مستقيم و بدون واسطه از موسي بن عمران است.

نکته قابل توجه آنکه نجاشي بعد از آنکه محمد بن ابي عبد الله کوفي را توثيق مي کند، مي گويد او از افراد ضعيف روايت نقل مي کند [أنه روي عن الضعفاء]. اين سخن نجاشي لطمه­اي به وثاقت موسي بن عمران وارد نمي کند و نمي توان گفت که احياناً موسي بن عمران از جمله افراد ضعيف است که محمد بن ابي عبد الله کوفي از او نقل کرده است، چرا که اين مطلب را درباره کسي که محمد بن ابي عبد الله کوفي روايات اندکي از او نقل کرده، چه بسا بتوان پذيرفت اما درباره موسي بن عمران نمي توان پذيرفت زيرا به طور طبيعي اگر اين فرد نزد محمد بن ابي عبد الله فردي ضعيف و غير قابل اعتماد مي بود، هيچگاه دهها روايت از او نقل نمي کرد.

2-1: تعدادي از روايات موسي بن عمران توسط محمد بن موسي بن متوکل، به دست ما رسيده است. وثاقت محمد بن موسي بن متوکل بر پايه مطالب ذيل ثابت است: مطلب نخست: شيخ صدوق ره روايات فراوان از او در کتابهاي گوناگونش نقل مي کند. گذشت که کثرت نقل صدوق رحمة الله عليه از يک نفر، نشان از اعتماد و تاييد او نسبت به آن فرد است.

مطلب دوم: علامه حلي رحمة الله عليه در کتاب رجالي خود "خلاصه الاقوال" حکم به وثاقت او نموده است.

الحلي الأسدي، جمال الدين أبو منصور الحسن بن يوسف بن المطهر (متوفاى726هـ) خلاصة الأقوال في معرفة الرجال، ص 251، تحقيق: فضيلة الشيخ جواد القيومي، ناشر: مؤسسة نشر الفقاهة، الطبعة: الأولى، 1417هـ.

مطلب سوم: سيد بن طاووس رحمة الله عليه وثاقت او را مورد اتفاق مي داند. آيت الله خويي رحمة الله عليه در اين باره مي گويد:

ادعى ابن طاووس في فلاح السائل عند ذكر الرواية عن الصادق عليه السلام "أنه ما أحب الله من عصاه"  الاتفاق على وثاقته فالنتيجة أن الرجل لا ينبغي التوقف في وثاقته.

سيد بن طاووس در کتاب فلاح السائل آنگاه که روايت امام صادق عليه السلام "أنه ما أحب الله من عصاه" را آورد، ادعاي اتفاق بر وثاقت مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْمُتَوَكِّلِ، نمود. بنا بر اين شايسته نيست در وثاقت او توقف کنيم.

الموسوي الخوئي، السيد أبو القاسم (متوفاى1411هـ)، معجم رجال الحديث ج 18 ص 300، الطبعة الخامسة، 1413هـ ـ 1992م

 

3-1: محمد بن إسماعيل برمكي هم همانطور که در سلسله سند زيارت جامعه ملاحظه نموديد، راوي مستقيم موسي به عمران به شمار مي رود. پيشتر گذشت که وي از ديدگاه افرادي مانند نجاشي و علامه حلي رحمة الله عليه فردي مورد اعتماد است.

قرينه دوم بر وثاقت موسي بن عمران، روايات برجاي مانده از اوست. بسياري از روايات که موسي بن عمران در آن وجود دارد، روايات اعتقادي و معارفي است. با بررسي اين روايات به راحتي مي توان گفت که او داراي عقيده­اي مستقيم و معرفت شناسي محکم بوده است.

نگ: في رحاب الزيارة الجامعة الكبيرة، آيت الله سند، ص 20 - مؤلف، تعدادي از اين دست روايات را ذيل عنوان " متون رواياته في المعارف " گزارش مي کند.

قرينه سوم بر وثاقت موسي بن عمران، درخواست او از امام هادي عليه السلام است. عده­اي از عالمان از جمله آيت الله سند، بر اين اعتقادند که درخواست او از امام هادي عليه السلام تا آنکه متني کامل به او آموزش دهد تا با خواندن آن بتواند همه امامان عليهم السلام را زيارت کند، خود مي تواند نشان از جايگاه بلند اين راوي و معرفت او به مقام اهل بيت عليهم السلام داشته باشد. قابل توجه آنکه امام عليه السلام درخواست او را اجابت نمود و منشور بلند امامت را در قالب زيارت­نامه فوق به او آموخت.

بر پايه آنچه گذشت، دانستيم که سلسله سند زيارت جامعه بر اساس قواعد دانش رجال، قابل قبول است. تنها راوي مورد بحث، موسي بن عمران نخعي است که وثاقت و اعتبار او با توجه به قرائن و شواهد گوناگون ثابت است.

قرائن و شواهد صدور زيارت جامعه کبيره

به طور کلي مباحث مربوط به دانش رجال و بحثهاي سندي به جهت کشف و احراز صدور روايت از اين طريق است. اصل اين بحث، موضوعيت ذاتي ندارد بلکه طريقت دارد و ارزش آن به اين است که راهي براي اطمينان به صدور حديث از معصوم عليه السلام است. بنا بر اين؛ از هر راهي که اين اطمينان حاصل شود، کفايت مي کند و آن روايت قابل پذيرش است. حال سبب اطمينان، عدالت راوي يا وثاقت او باشد يا مثل آنکه متن روايت به گونه­اي باشد که صدور آن از غير معصوم ممکن نباشد و يا هر راه ديگر.

اقتباس به همراه کمي تغيير از کتاب اَدب فِناي مقربان، [شرح زيارت جامعه]، آيت الله جوادي آملي، ص 87 الي 88.

اصولاً از نظر محدثان متقدم امامي، معيار صحت احاديث، وثوق صدوري بوده نه وثوق سندي و اگر به صحت صدور يک حديث اطمينان مي يافتند، ديگر بررسي سند مطرح نبود.

به هر حال؛ اگر شواهد و قرائن به اندازه­اي باشد که اطمينان به صدور اين روايت از امام هادي عليه السلام بياورد، حتي اگر فرضاً زيارت جامعه داراي سند معتبري نباشد، لطمه­اي به اتقان و اعتبار آن وارد نمي شود و مي توان اين زيارت­نامه را به معصوم عليه السلام نسبت داد و از آن بهره گرفت.

در ادامه شواهدي را که در احراز صدور زيارت جامعه کبيره از امام هادي عليه السلام، وجود دارد مورد بررسي قرار مي دهيم.

يکم: وجود زيارت جامعه در من لايحضره الفقيه و تهذيب الاحکام

شيخ صدوق رحمة الله عليه شخصيتي است که به شدت با غلو مبارزه مي کند. اين امر نزد اهل فن روشن است. از سوي ديگر؛ او به گفته شيخ طوسي رحمة الله عليه که در همين نوشتار بيان کرديم، نسبت به رجال آگاه و نقد كننده اخبار و روايات است.

حال چنين شخصيتي با آن فضاي فکري در کنار احاطه­اي که نسبت به روايات دارد، بخشي از زيارت جامعه کبيره را با آن مضامين بلندي چون وساطت ائمه عليهم السلام در رزق و ديگر مقامات بسيار بلند مرتبه آنان، در مطلع کتاب فقهي­اش «المُقنع» ذكر مي كند، علاوه بر آن، تمامي اين زيارت را در كتاب «عيون اخبار الرضا عليه السلام» و كتاب «من لا يحضره الفقيه» که يکي از کتابهاي اربعه اماميه و يکی از مهمترين منابع استنباط در مذهب شيعه دوتزده امامي به شمار مي رود، نقل مي كند. نكته قابل توجه آنکه؛ صدوق رحمة الله عليه در مقدمه کتاب «من لا يحضره الفقيه» می فرمايد:

«ولم أقصد فيه قصد المصنّفين في إيراد جميع ما رووه؛ بل قصدت فيه إلى إيراد ما أُفتي به وأحكم بصحّته وأعتقد فيه أ نّه حجّة فيما بيني وبين ربّي ـ تقدّس ذكره وتعالت قدرته ـ وجميع ما فيه مستخرج من كتب مشهورة عليها المعوّل وإليها المرجع».

الصدوق،ابوجعفر محمد بن علي بن الحسين (متوفاى381هـ)، من لا يحضره الفقيه، ج 1 صص 2-3، تحقيق: علي اكبر الغفاري، ناشر: جامعه مدرسين حوزه علميه قم.

من همانند ديگر نويسندگان قصد نكرده ام كه تمامي رواياتي را كه يافته ام، نقل نمايم بلكه احاديثي را بيان نموده ام كه بر اساس آن فتوا داده و صحت آن را تاييد مي كنم و معتقدم كه بين من و خداي بلند مرتبه ي قادر، حجت مي باشد. تمامي احاديثي را كه در اين كتاب آورده ام از كتابهاي مشهوري نقل نموده ام كه مورد اعتمادند و از كتابهاي مرجع [مورد عالمان ديني] هستند.

علاوه بر آنکه، روايت فوق، در تهذيب الاحکام شيخ طوسي رحمة الله عليه به عنوان يکي ديگر از کتابهاي اربعه اماميه هم به ثبت رسيده است. اگر چه مؤلف تهذيب روايت را از صدوق رحمة الله عليه نقل مي کند، اما بايد توجه داشت که انتخاب اين روايت و ثبت آن در اين کتاب مهم، در جاي خود، درخور توجه است.

بنا بر اين؛ ثبت زيارت جامعه در دو کتاب از کتابهاي اربعه [پراهميت ترين کتاب‌هاي حديثي نزد شيعه اثني عشري]، به ويژه من لا يحضر ه الفقيه شيخ صدوق رحمة الله عليه، قرينه مهم و درخور توجهي براي اعتبار و اتقان اين زيارت به شمار مي رود.

در پايان، سخن برخي محققان درباره اعتبار اين روايت را مي آوريم:

«از نظر مـحدثان سـد‌ه‌هاي چهارم و پنجم مانند: كليني، صدوق، شيخ طوسي رحمة الله علیهم که حديث را فقط به صحيح‌ و غيرصحيح تقسيم مي‌کرده‌اند، ظاهراً زيارت جامعه کبيره صحيح‌ يا‌ مقبول بـه شـمار مي‌آمده است. زيرا آنان در آن روزگـار بـه سـبب نزديکي به زمـان مـعصومين عليهم السلام قراين مرجحه‌اي در اخـتيار داشـته‌اند يا اين‌ زيارت‌ را در اصول و کتابهاي‌ معتبري که در اختيارشان بوده است ديده و بدان اعتماد کـرده‌اند»

پژوهشي درباره زيارتهاي جامعه، مجله: مطالعات اسلامي » زمستان 1382 - شماره 62، سيد کاظم طباطبايي ص 127.

دوم: استناد عالمان امامي به زيارت جامعه

فقراتي از زيارت جامعه کبيره و در مواردي تمام آن، در بسياري از ميراث علمي اماميه، به چشم مي خود. از باب نمونه عده­اي از فقهاء لابه لاي مباحثشان به زيارت جامعه استناد يا استشهاد نمودند. بديهي است استناد يا استشهاد اين دانشمندان به نوبه خود مي تواند قرينه­اي بر اعتبار اين زيارت به حساب آيد.

ملا محسن فيض کاشاني رحمة الله عليه متن زيارت جامعه را در " باب ما يجزي من القول عند زيارة جميع الأئمة والقول البليغ في ذلك " از کتاب الوافي، مي آورد.

الفيض الكاشانيلإ الوافي، ج 14 ص 1565، مكتبة الامام أمير المؤمنين علي (ع) العامة – أصفهان.

شيخ انصاري رحمة الله عليه مي نويسد:

والكلام في الخوارج يظهر ممّا ذكرنا في الناصب فإنّهم أشدّ النواصب مضافاً إلى إطلاق « المشرك » عليهم في بعض الأخبار كما في الزيارة الجامعة: ومن حاربكم مشرك.

از آنچه که درباره نواصب گفتيم، سخن درباره خوارج روشن است. آنها سخت­ترين نواصب­اند علاوه بر آنکه در برخي اخبار بر آنها مشرک اطلاق شده است. همانند آنچه که در زيارت جامعه آمده است: ومن حاربكم مشرك.

الشيخ الأنصاري، كتاب الطهارة، ج 5 ص 149، الناشر : مجمع الفكر الإسلامي

 

آيت الله خويي رحمة الله عليه هم به مناسبت برخي احکام فقهي، به دو فقره  "وَ مَنْ‏ جَحَدَكُمْ‏ كَافِر وَ مَنْ‏ وَحَّدَهُ‏ قَبِلَ عَنْكُم" از زيارت جامعه استناد مي کند

السيد الخوئي، مصباح الفقاهة، ج 1 ص 504، الناشر : مكتبة الداوري - قم

 

سوم: وجود شرح­هاي فراوان پيرامون زيارت جامعه

درباره زيارت جامعه كبيره شروح فراواني نوشته شده است. چه بسا بتوان گفت كمتر زيارتي باشد كه تا اين اندازه بر آن شرح نوشته شده باشد. شيخ آقا بزرگ تهراني رحمة الله عليه تعدادي از شرح­هائي را كه بر اين زيارت نوشته شده در كتاب «الذريعه الي تصانيف الشيعه» آورده است. اين حجم از اهتمام علماء نسبت به اين زيارت­نامه، مي تواند شاهد ديگري بر اعتبار آن نزد اين دانشمندان باشد.

چهارم: معارف بلند زيارت­ جامعه

عده­اي، الفاظ فصيح، اسلوب ادبي و معارف بلند زيارت­ جامعه را شاهدي ديگر بر درستي اين زيارت­نامه و موجب بي نيازي از بحثهاي سندي آن دانستند.

علامه مجلسي رحمة الله عليه مي فرمايد:

الزيارة نفسها شاهد عدل على صحتها.

متن ايـن زيارت خود شاهدي عادل بر درستي آن است.

علامح مجلسي، ملاذ الأخيار في فهم تهذيب الأخبار، ج‏9، ص: 248، الناشر : مكتبة آية الله المرعشي - قم

 

در ميان معاصران هم آيت الله جوادي در اين باره مي نويسد:

متن زيارت جامعه کبيره به گونه­اي است که هر منصفي صدور اين معارف بلند را از غير معصوم محال عادي مي داند افزون بر آنکه خطوط کلي آن را با خطوط کلي معارف قرآن کريم، که مرجع نهايي در بررسي روايات است، هماهنگ مي بيند و اين، چيزي است که ما را از بحث سندي آن بي نياز مي کند.

اَدب فِناي مقربان [شرح زيارت جامعه] آيت الله جوادي آملي، ص 87 و 88.

پنجم: هماهنگي زيارت جامعه با ساير روايات

اگر روايتي حتي با فرض نداشتن سند معتبر، نظائر آن، در ديگر متون حديثي يافت گردد، به نوبه خود شاهدي بر درستي اين روايت خواهد بود.

متن زيارت جامعه از اين قبيل است. بسياري از فقرات آن مانند: «السلام عليكم يا أهل بيت النبوة وموضع الرسالة ... وسلالة النبيين وصفوة المرسلين وعترة خيرة رب العالمين. السلام أئمة الهدى و... ورثة الأنبياء  و ...،» امري بديهي و غير قابل تشکيک است.

پاره­اي ديگر از فقرات زيارت جامعه هم که برخي آن را غلو آميز دانستند، در بسياري از متون حديثي به چشم مي خورد تا آنجا که می توان برای اين فقرات تواتر معنوی را ادعا نمود.

لازم است بدانيم؛ ائمه عليهم السلام به شدت با غلو مبارزه مي کردند و شيعيان را از آن نهي مي نمودند.. بنا بر اين؛ اگر روايتي، و لو به ظاهر غلو آميز باشد، اما در کلمات متعدد معصومان عليهم السلام آن هم در حد تواتر معنوی، رسيده باشد, نمي توان آن را ناديده گرفت و خود نشان از غلو آميز نبودن مضمون آن روايت دارد.

فقراتي از زيارت جامعه مانند: «وَ بِكُمْ‏ يُنَزِّلُ الْغَيْث ... مَنْ أَرَادَ اللَّهَ بَدَأَ بِكُمْ وَ مَنْ وَحَّدَهُ قَبِلَ عَنْكُم‏»، از اين دسته­اند. در حالي که با مراجعه به متون حديثي، همين مضامين در قالب عباراتي چون:

بِنَا يَنْزِلُ غَيْثُ‏ السَّمَاءِ

 الصدوق، ابوجعفر محمد بن علي بن الحسين ، كمال الدين و تمام النعمة، ص 202 ناشر:‌ اسلامية ـ تهران‏.

وَ بِكُمْ يُنَزِّلُ اللَّهُ الْغَيْث

الكليني الرازي، أبو جعفر محمد بن يعقوب بن إسحاق، الكافي، ج 4 ص 577، ناشر: اسلاميه‏.

و الفاظي مانند: «بِنَا عُرِفَ اللَّهُ وَ بِنَا وُحِّدَ اللَّه‏، وَ لَوْ لَا نَحْنُ مَا عُبِدَ اللَّهُ»، بازتاب دارد. التوحيد - الشيخ الصدوق - ص 152، الناشر : مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة.

 

بنا بر اين؛ هم­نواختي فقرات زيارت جامعه با ساير متون حديثي، شاهدي ديگر بر صدور اين زيارت از امام هادي عليه السلام است.

در پايان، ذکر‌ اين‌ نکته نيز خالي از فايده نيست که مجلسي اول رحمة الله عليه در شـرح «من لا‌ يحضره‌ الفقيه»‌ تـجربه‌اي را کـه در مكاشفه دربارة زيارت جامعه و فضيلت آن‌ برايش‌ حاصل شده است گزارش کرده و آن را از مؤيدات و مرجِّحات‌ اين‌ زيارت‌ شمرده است. ايشان مكاشفه ي خود را چنين گزارش مي دهد:

عند ما كنت في رواق عمران جالسا إني بسر من رأى ورأيت مشهدهما في نهاية الارتفاع والزينة ورأيت على قبرهما لباسا أخضر من لباس الجنة لأنه لم أر مثله في الدنيا ورأيت مولانا ومولى الأنام صاحب العصر والزمان عليه السلام جالسا ، ظهره على القبر ووجهه إلى الباب فلما رأيته شرعت في هذه الزيارة بالصوت المرتفع كالمداحين فلما أتممتها قال صلوات الله عليه نعمة الزيارة.

زماني كه در رواق «عمران» در [حرم امام هادي و امام حسن عسكري عليهما السلام] در سامرا نشسته بودم، مرقد آن دو امام بزرگ را در نهايت رفعت و زيبايي ديدم، ديدم كه بر قبرشان پوششي سبز رنگ از پوشش هاي بهشتي است [بدين دليل فهميدم بهشتي است كه] همانند آن را در نيا نديده بودم؛ در اين هنگام حضرت صاحب العصر و الزمان امام مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف را ديدم كه پشت به قبر و رو به درب حرم نشسته بودند، به محض اينكه ايشان را ديدم، با صداي بلند همانند مداحان شروع به خواندن همين زيارت [جامعه كبيره] نمودم، زماني كه قرائت زيارت تمام شد، حضرت ولي عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف فرمودند، اين زيارت خيلي خوبي است.

او پس از گزارش آن مکاشفه مي‌نويسد:

«لا شك لي أن هذه الزيارة من أبي الحسن الهادي سلام الله عليه بتقرير الصاحب عليه السلام وأنها أكمل الزيارات وأحسنها».

نتيجه اينکه با تأييد‌ صـاحب‌ الامر‌ عليه السلام [در مكاشفه]، مرا ترديدي نيست که اين زيارت از حضرت ابوالحسن امام هادي سلام‌الله‌ عليه‌ است و آن کامل‌ترين و بهترين زيارتهاست.

مجلسي، محمد تقي، روضة المتقين في شرح من لا يحضره الفقيه  ج‏5، ص: 452، ناشر: مؤسسه فرهنگى اسلامى كوشانبور

 

  البته ناگفته پيداست که‌ مكاشفه تجربه‌اي شخصي است‌ و نمي توان در مقام نفي‌ و اثـبات چـيزي بدان تمسک و استدلال کرد. هر چند براي شخصي که چنين‌ چيزي‌ را تجربه کرده است اطمينان‌ بخش‌ و حجت مي باشد.

جمع بندي

فرجام‌ سخن اينکه از رهگذر‌ دانش رجال و بررسي سند، همچنين کنار هم قرار دادن شواهد و قراين، مي توان نتيجه گرفت که زيارت جامعه کبيره هم از منظر وثوق سندي و هم از نگاه وثوق صدوري، صحيح و كاملا مورد قبول مي باشد.

 

موفق باشيد

گروه پاسخ به شبهات

مؤسسه تحقيقاتي ولي عصر (عج)





Share
1 | مجتبی | , ایران | ٠٠:٥٤ - ٢٨ شهریور ١٣٩٥ |
سلام
می خواستم در مورد کتاب (( محجاج السالكين )) توضیح بدهید . ایا معتبر هست نزد شیعه یا خیر ؟ ایا روایتی که در ان هست که منکر هجوم به خانه حضرت زهرا(س) هست معتبر هست ؟

پاسخ:
با سلام
دوست گرامی
در شيعه در خصوص اين کتاب چيزي وجود ندارد در هيچ كتاب فهرست شيعه نامی از او يافت نشد!!! و تنها نام او در برخی از کتب اهل سنت و سايت هاي اهل سنت آمده است !!! کساني مانند آلوسی که  مطلبی درباره هجوم به خانه حضرت زهرا علیها السلام  از او نقل مي کنند و  می گویند در کتب معتبره شيعه اين مطلب وجود دارد در حالي که چنين چيزي دروغي بيش نيست اگر مطمئنا چنين چيزي در کتب معتبر شيعه مي بود نيازي نبوده که شبهه افکنان کتابي را جعل بکنند و بگويند در مجاج السالکين که مجهول است، وجود دارد
موفق باشيد
گروه پاسخ به شبهات
 
2 | شیعه اهل بیت | , ایران | ٠٩:٠١ - ٢٨ شهریور ١٣٩٥ |
سلام علیکم این ماجرا که پیامبر اسلام دستور دادند ان کسی که دخترش زینب را ترسانده بود را دستگیر کنند و کیفیت مجازات این شخص در کتبا هل سنت در کدام کتاب ها امده و ایا شیعه این ماجرا را قبول دارد یا خیر

پاسخ:
با سلام
دوست گرامی
این ماجرا به صورت فراوان و با اسناد معتبر در منابع اهل سنت به این صورت نقل شده است که شخصی به نام هبار و دوست او شتر زینب را رم کردند که بخاطر این زینب مریض شد و بچه او سقط شد لذا پیامبر (ص) ابتدا دستور سوزاندن بعد دستور کشتن آنها را داد
در صحیح مسلم این قضیه بدونه ذکر نام چنین آمده است:
795 وقال بن وَهْبٍ أخبرني عَمْرٌو عن بُكَيْرٍ عن سُلَيْمَانَ بن يَسَارٍ عن أبي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّهُ قال بَعَثَنَا رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم في بَعْثٍ وقال لنا إن لَقِيتُمْ فُلَانًا وَفُلَانًا لِرَجُلَيْنِ من قُرَيْشٍ سَمَّاهُمَا فَحَرِّقُوهُمَا بِالنَّارِ قال ثُمَّ أَتَيْنَاهُ نُوَدِّعُهُ حين أَرَدْنَا الْخُرُوجَ فقال إني كنت أَمَرْتُكُمْ أَنْ تُحَرِّقُوا فُلَانًا وَفُلَانًا بِالنَّارِ وَإِنَّ النَّارَ لَا يُعَذِّبُ بها إلا الله فَإِنْ أَخَذْتُمُوهُمَا فَاقْتُلُوهُمَا
صحيح البخاري  ج 3   ص 1079
در منابع دیگر نیز نام هبار نیز آمده است:
 إن ظفرتم بهبار بن الاسود والرجل الذى سبق معه إلى زينب فحرقوهما بالنار ".فلما كان الغد بعث إلينا فقال: إنى قد كنت
السيرة النبوية لابن كثير  ج 2   ۵۱۹
در البدایه نیز نقل شده است:
هريرة.قال: بعث النبي صلى الله عليه وسلم سرية أنا فيها فقال: " إن ظفرتم بهبار بن الاسود والرجل الذى سبق معه إلى زينب فحرقوهما بالنار ".فلما كان الغد بعث إلينا فقال: إنى قد كنت أمرتكم بتحريق هذين الرجلين إن أخذتموها، ثم رأيت أنه لا ينبغى لاحد أن يحرق بالنار إلا الله عزوجل، فإن ظفرتم بهما فاقتلوهما
البداية والنهاية  ج 3   ص۳۳۱
شوکانی این نقل را آورده و گوید این داستان مشهور است
وَوَقَعَ في رِوَايَةِ بن إِسْحَاقَ إنْ وَجَدْتُمْ هَبَّارَ بن الْأَسْوَدِ وَالرَّجُلَ الذي سَبَقَ منه إلَى زَيْنَبَ ما سَبَقَ فَحَرِّقُوهُمَا بِالنَّارِ يَعْنِي زَيْنَبَ بِنْتَ رسول اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وكان زَوْجُهَا أبو الْعَاصِ بن الرَّبِيعِ لَمَّا أَسَرَهُ الصَّحَابَةُ ثُمَّ أَطْلَقَهُ النبي صلى الله عليه وسلم من الْمَدِينَةِ شَرَطَ عليه أَنْ يُجَهِّزَ إلَيْهِ ابْنَتَهُ زَيْنَبَ فَجَهَّزَهَا فَتَبِعَهَا هَبَّارُ بن الْأَسْوَدِ وَرَفِيقُهُ فَنَخَسَا بَعِيرَهَا فَأُسْقِطَتْ وَمَرِضَتْ من ذلك وَالْقِصَّةُ مَشْهُورَةٌ عن بن إِسْحَاقَ وَغَيْرِهِ
نيل الأوطار  ج 8   ص 75
در منبابع شیعه نیز به نقل از منابع اهل سنت نقل شده است 
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
 
3 | شیعه اهل بیت | , ایران | ١٢:٤٥ - ٢٨ شهریور ١٣٩٥ |
سلام علیکم ممنون که پاسخ سوال قبلی مرا خییل سریع دادید . در پایاین اشاره کردید مسئله مجالزات کسی که زینب دختر پیامبر را ترسانده بود در کتب شیعه به نقل از کتب اهل سنت هم امده . سوالم این است ایا شیعه این ماجرا را قبول دارد یا ندارد .

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
همچنانکه بیان شده این جریان به عنوان یک نقل تاریخی آمده است و در کتب شیعه نیز به عنوان احتجاج نقل شده است  والا ما معتقد هستیم که پیامبر (ص) دختری به نام زینب نداشته است همچنین در جریان هبار نقلهای درباره اجرای حدود توسط پیامبر (ص) نقل شده است که با ساحت آن حضرت نمی سازد مثلا ابتدا  امر به سوزاندن بکند بعد پشیمان بشود و امر به کشتن بکند
جهت اطلاع بیشتر به کتاب «الصحيح من سيرة النبي الأعظم ( ص )»  السيد جعفر مرتضى العاملي جلد :  23 ص 78 رجوع کنید
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
4 | مجتبی | , ایران | ٢٠:٤٣ - ٢٨ شهریور ١٣٩٥ |
سلام
ایا همه مسایل از روایت ها متواتر قابل اثبات هست ؟ چند نمونه مثال بزنید

پاسخ:
با سلام
دوست گرامی
هر چند برخی از مسائل مانند روایت غدیر، ثقلین و یا غیره از طریق تواتر به اثبابت رسیده اما خیلی از مسائل و احکام و نقلهای تاریخی از طریق روایات دیگر غیر از تواتر مانند خبر واحد قابل اثبات است
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
5 | شیعه اهل بیت | , ایران | ٢١:١٨ - ٢٨ شهریور ١٣٩٥ |
سلام علیکم ایا واقعا امام زاده حسین در قزوین فرزند امام رضا هستند . این مسئله مورد تایید است یا خیر .

پاسخ:
با سلام
دوست گرامی
شجرنامه این امام زاده توسط آیت الله العظمی مرعشی نجفی نسب شناس معروف تایید شده است که متن سند در سایت پایگاه اطلاع رسانی حضرت حسین بن علی موسی الرضا به این صورت نقل شده است:
 به عرض محترم می رساند اولا ازساحت مقدس الهی تائید تمام مروجین شرع خاصه خطباء گرام را که اسنه دین مبین و ناشر کلمات خاندان رسالت هستند مسئلت می نمایم.ثانیا راجع به مزار کثیرالانوار شاهزاده حسین (ع)مشهور در دارالمومنین قزوین سئوال فرموده بودید عرض میشود که حقیر مدتها بوددر مقام تفحص و تجسس نسبت به این موضوع بودم تا آن که به حمدالله و الشکردرکتاب مستطات التدوین فی رجال قزوین تالیف علامه مورخ و محدث امام الدین ابوالقاسم عبدالکریم بن محمد بن عبدالکریم رافعی القزوینی که در سنه633 فوت شده به دست حقیر رسید ودر محلی ازآن کتاب عباراتی هست که عینا در زیل نقل می شودملاحظه خواهید فرمود درج1ص29 در ذکر قبرستان و مزارات قزوین نوشته می نویسد اعظم مقابر قبرستان از راه ارواق وفیها قبر واحدمنالصحابه رضی اله عنهم کذا سمعت والدی ره یقول وفی هذه المقبره المشهد المعرو ف به ابن علی بن موسی الرضا رضی الله عنه وکان قدمات فی الصغر و منه قبر جماعه من العلویه والشیعه الی وفی 2ص434 در ضمن احوال ثامن الئمه این عبارت موجود است وقد اجتاز علی بن موسی الرضا بقزوین ویقال انه کان مستخفیا فی دار داوود بن سلیمان الغازی الذی روی عنه المشیخه تا آنجا که فرمود: قال الخلیل و ابنه المدفون فی مقبره قزوین یقال انه کان له این کم ستین او اصغر. تنیه اول مراد ایشان از خلیل شیخ بزرگوار ابراهیم مجدی الجبار بن عبدالله  بن عبدالرحمن ابن ابراهیم بن احمد بن محمد بن زهیر بن اسدالتمیمی القراینی القزوینی میباشد تنبیه ثانی ظاهرا داوود غازی که در جلد 2 نوشته حضرت ثامن الائمه در  منزل او بوده است که قبرش در قزوین تاکنون معروف و مشهور میباشد زیاده بر این مزاحم نمیشوم ملتمس الدعا هستم .
  قم شهاب الدین الحسینی مرعشی  مورخ 22 صفر 1388 ه ق 1346ه ش
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
6 | شیعه اهل بیت | , ایران | ٠٨:٤١ - ٢٩ شهریور ١٣٩٥ |
سلام علیکم . در باب مناسبات شخص جضرت سجاد با عبدلله فرزن دزبیر در کتب شیعه و اهل سنت مطلبی امده است . منظورم رابطه عبدلله زبیر با بنی هاشم یا محمد حنفیه نیست بلکه مظنورم شخص حضرت سجاد و عبدلله زبیر است.

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
دشمنی که ابن زبیر با بنی هاشم و  شیعیان و امام سجاد علیه السلام  داشت امام دغدغه این را داشت که مبادا ابن زبیر به حجاز مسلط شود  و به شيعيان و خاندان پیامبر ( ص)  ظلم کند زیرا او را فتنه می دانست
ابى حمزه ثمالى مى گويد: امام سجاد(ع ) فرمود: روزى از خانه بيرون آمدم و به اين ديوار، تكيه دادم ، ناگاه مردى كه دو جامه سفيد بر تن داشت پيدا شد و به چهره ام نگاه كرد و فرمود:
(اى على بن حسين ! چرا تو را اندوهناك و غمناك مى بينم ؟ آيا اندوه تو براى دنيا است ، كه رزق و روزى خدا، هر روز براى نيكوكار و بدكار، آمده است).
گفتم (:ندوه من براى دنيا نيست ، زيرا روزى دنيا همانگونه است كه مى گوئى به خوب و بد مى رسد).
گفت : پس اندوه تو براى آخرت است ، كه آن هم وعده اى در دست خداى توانا است كه حكم مى فرمايد.
گفتم : اندوه من ، براى آن نيست ، زيرا آخرت همانگونه است كه گفتى .
گفت : براى چه اندوهگين هستى ؟
گفتم : از فتنه ابن زبير، و وضعى كه مردم دارند نگران هستم .
او خنديد و گفت : اى على بن حسين ! آيا ديده اى كه : كسى به درگاه خدا دعا(براى رفع بلا) كند و به استجابت نرسد؟
گفتم : نه .
گفت : آيا ديده اى كه كسى به خدا توكل نمايد، و خداوند امور او را سامان ندهد؟
گفتم : نه .
گفت : آيا ديده اى كه كسى چيزى از خدا بخواهد و به او ندهد؟
گفتم : نه .
سپس آن شخص غايب گرديد
2- أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي حَفْصٍ الْأَعْشَى عَنْ عَمْرِو [عُمَرَ] بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ص قَالَ: خَرَجْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى هَذَا الْحَائِطِ فَاتَّكَأْتُ عَلَيْهِ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَبْيَضَانِ‏ يَنْظُرُ فِي تُجَاهِ وَجْهِي‏  ثُمَّ قَالَ يَا عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ مَا لِي أَرَاكَ كَئِيباً حَزِيناً أَ عَلَى الدُّنْيَا فَرِزْقُ اللَّهِ حَاضِرٌ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ قُلْتُ مَا عَلَى هَذَا أَحْزَنُ وَ إِنَّهُ لَكَمَا تَقُولُ قَالَ فَعَلَى الْآخِرَةِ فَوَعْدٌ صَادِقٌ يَحْكُمُ فِيهِ مَلِكٌ قَاهِرٌ أَوْ قَالَ قَادِرٌ قُلْتُ مَا عَلَى هَذَا أَحْزَنُ وَ إِنَّهُ لَكَمَا تَقُولُ فَقَالَ مِمَّ حُزْنُكَ- قُلْتُ مِمَّا نَتَخَوَّفُ مِنْ‏ فِتْنَةِ ابْنِ‏ الزُّبَيْرِ  وَ مَا فِيهِ النَّاسُ قَالَ فَضَحِكَ ثُمَّ قَالَ يَا عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ هَلْ رَأَيْتَ أَحَداً دَعَا اللَّهَ فَلَمْ يُجِبْهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ رَأَيْتَ أَحَداً تَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ فَلَمْ يَكْفِهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ رَأَيْتَ أَحَداً سَأَلَ اللَّهَ فَلَمْ يُعْطِهِ قُلْتُ لَا ثُمَّ غَابَ عَنِّي.
الكافي (ط - الإسلامية) ج‏2 ؛ ص63
آن شخص غايب نیز شايد حضرت خضر(ع ) و یا  فرشته  الهى به صورت انسان بوده كه براى دلدارى امام سجاد(ع ) آمده بود
این نشان می دهد که امام حکومت ابن زبیر را فتنه می دانست لذا از اینجا رابطه امام با او مشخص می شود
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
 
7 | شیعه اهل بیت | , ایران | ١٦:٥٤ - ٢٩ شهریور ١٣٩٥ |
سلام علیکم ایا در کتب شیعه یا اهل سنت امده که مختار به منزل برخی از افراد اهل بیت رفت و امد داشته است یا خیر . البته ماجرای لقبی که حضرت علی به او بخشید و او را روی زانوی خود نشان را میدانم . غیر از این ایا خبری هتس که مختار به منزل اهل بیت رفت و امد داشته یا خیر

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
مختار از همان آغاز كودكى، عاشق و دل سپرده‌ى خاندان پيامبر بود از دوران کودکی با اهل بیت ارتباط داشت
همچنانکه در الاصابه آمده است: بعد از مرگ پدرش در مدینه بود و با بنی هاشم در ارتباط بود و در کنار حضرت علی علیه السلام در عراق بود
بالمدينة وتزوج بن عمر صفية بنت أبي عبيد واقام المختار بالمدينة منقطعا إلى بني هاشم ثم كان مع علي بالعراق وسكن البصرة بعد علي
الإصابة في تمييز الصحابة  ج 6   ص 351
زرکلی نیز آورده است
المختار بن أبي عبيد بن مسعود الثقفي، أبو إسحاق: من زعماء الثائرين على بني أمية، وأحد الشجعان الأفذاذ. من أهل الطائف. انتقل منها إلى المدينة مع أبيه. في زمن عمر. وتوجه أبوه إلى العراق فاستشهد يوم الجسر، وبقي المختار في المدينة منقطعا إلى بني هاشم. وتزوج
عبد الله بن عمر بن الخطاب أخته (صفية بنت أبي عبيد) ثم كان مع علي بالعراق،
[الأعلام للزركلي ج 7/ 192
و با محمد بن حنفیه نیز در ارتباط بود و از ایشان کسب علم می کردند
رحل المختار إلى المدينة و كان يجالس محمد بن الحنفية و يأخذ عنه الأحاديث
بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج‏45 ؛ ص352
و در زمان معاويه در جهت ترويج فضائل اهل بيت عليهم السلام تلاش مى‌كرد. ابن نما حلى مى‌نويسد:
ثم جعل يتكلم بفضل آل محمد وينشر مناقب علي والحسن والحسين عليهم السلام ويسير ذلك ويقول إنهم أحق بالأمر من كل أحد بعد رسول الله ويتوجع لهم مما نزل بهم‏.
سپس مختار در باره فضيلت آل محمّد عليهم السلام سخن مى‌گفت و فضائل و مناقب حضرت على و حسن و حسين عليهم السلام را در ميان مردم منتشر مى‌كرد و مى‌گفت: آنان بعد از پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم از هر كسى براى مقام خلافت سزاوار تراند. سپس به خاطر آن مصائبى كه بر اهل بيت عليهم السلام وارد شده بود دردناك بود.
ابن نما الحلي، جعفر بن محمد بن جعفر بن هبة الله (متوفاي645هـ)، ذوب النضار في شرح الثار،‌ ص61، تحقيق: فارس حسون كريم، ناشر: مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة،‌ الطبعة‌ الاولي 1416
بنابراین طبق نقل شیعه و اهل سنت او با خاندان پیامبر (ص) رفت آمد و ارتباط نزدیک داشته است و تربیت شده اهل بیت بوده است
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
8 | شیعه اهل بیت | , ایران | ١٠:٢١ - ٣٠ شهریور ١٣٩٥ |
سلام علیکم خسته نباشید ایا در کتب اهل سنت امده که معاویه در زمان جنگ با امام حسن جایزه تعیین کرده باشد برای کسی که امام را به شهادت برساند یا امام را تسلیم او کند .

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
در این خصوص در منابع شیعه و اهل سنت نقل شده است که معاویه دسیسه می کرد و افرادی را اجیر کرده بود که امام حسن  علیه السلام را ترور بکنند
جهت اطلاع بیشتر به این آدرس رجوع کنید
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
9 | شیعه اهل بیت | , ایران | ٢٣:٥٧ - ٣٠ شهریور ١٣٩٥ |
سلام علیکم این حدیث در کدام منابع اهل سنت امده است « وَإِنْ تَسْتَخْلِفُوا عَلِيّاً وَمَا أَرَاكُمْ فَاعِلِينَ تَجِدُوهُ هَادِياً مَهْدِيّاً

پاسخ:
با سلام
دوست گرامی
این روایت در بیشتر منابع اهل سنت با اسناد معتبر نقل شده است که به دو نمونه اشاره می کنیم
در السنه چنین نقل شده است
حدثني أبي نا اسود بن عامر حدثني عبد الحميد بن أبي جعفر يعني الفرا عن إسرائيل عن أبي إسحاق عن زيد بن يثيع عن علي رضي الله عنه قال قيل يا رسول الله من نؤمر بعدك قال إن تؤمروا أبا بكر تجدوه أمينا زاهدا في الدنيا راغبا في الآخرة وإن تؤمروا عمرا تجدوه قويا أمينا لا يخاف بالله لومة لائم وإن تؤمروا عليا ولا أراكم فاعلين تجدوه هاديا مهديا يأخذ بكم إلى الطريق المستقيم إسناده حسن
السنة ،  عبد الله بن أحمد بن حنبل الشيباني الوفاة: 290 ، دار النشر : دار ابن القيم - الدمام - 1406 ، الطبعة : الأولى ، تحقيق : د. محمد سعيد سالم القحطاني ج 2   ص 108
صالحی شامی روایت را معتبر و چنین نقل می کند:
وروى الامام أحمد والطبراني والبزار ورجال البزار ثقات عن علي - رضي الله تعالى عنه - قال : قيل : يا رسول الله ، من نؤمر بعدك قال : إن تؤمروا أبا بكر تجدوه أمينا زاهدا في الدنيا راغبا في الاخرة ، وإن تؤمروا عمر تجدوه قويا أمينا ، لا تأخذه في الله لومة لائم ، وإن تؤمروا عليا - ولا أراكم فاعلين تجدوه هاديا مهديا يأخذكم الطريق المستقيم
سبل الهدى والرشاد في سيرة خير العباد ، محمد بن يوسف الصالحي الشامي الوفاة: 942هـ ، دار النشر : دار الكتب العلمية - بيروت - 1414هـ ، الطبعة : الأولى ، تحقيق : عادل أحمد عبد الموجود وعلي محمد معوض ج 11   ص 250
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
10 | حمید | , ایران | ٠٦:٣٥ - ٣١ شهریور ١٣٩٥ |
با سلام،در احادیث بسیاری آمده که یک قطره اشک برای امام حسین علیه السلام تمام گناهان حق الله را پاک میکند،ولی حدیثی هم از امام رضا علیه السلام وجود دارد مبنی بر اینکه کسی که نماز را سبک بشمارد مورد شفاعت قرار نمیگیرد.ایا این احادیث با هم تناقض ندارند.با تشکر

پاسخ:
با سلام
دوست گرامی
اولا:انچه از قرآن و روايات استفاده مي شود اين است که مي شود با يک عمل، تمام گناهان گذشته را پاک کرد همچنانکه شخصي که يک عمر کافر بوده و هزاران گناه کرده با يک شهادتين و مسلمان شدن تمام گذشته او پاک مي شود هچنانکه گناهان زياد با يک استغفار و توبه که نشان از رحمانيت خداوند است، بخشيده مي شود در سوره الزمر - 53 آمده است:
قُلْ يا عِبادِيَ الَّذينَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَميعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ
بگو: اى بندگان من كه بر [زيان خويش] اسراف كرده‏ايد، از رحمت خدا مأيوس مشويد. زيرا خدا همه‌ی گناهان را مى‏آمرزد. به وقتي استغفار و توبه اين خاصيت را دارد چه اشکال دارد که گريه بر اهل بيت و زيارت قبور آنها چنين خاصيتي را نداشته باشند؟!!1
ثانيا:در هيچ روايتي نيامده كه اگر كسي بر امام حسين عليه السلام گريه كند بدون شرط و قيد بهشتي است .بله گريه بر امام حسين عليه السلام كار بسيار ارزشمند است ولي مانند ديگر اعمال صالح زماني قبول در گاه خدا مي باشد كه از فرد با تقوا سر بزند و گريه كننده را به بندگي و همرنگي با امام حسين عليه السلام سوق دهد. قيد تقوا در آيات و روايات فراوان ذكر شده از جمله خداوند به عنوان يك قاعده كلي مي فرمايد:إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقينَ.خدا، تنها از پرهيزگاران مى‏پذيرد..  مائده آيه27. اين آيه تنها ملاك براي پذيرش اعمال را تقوا مي شمارد. روايات مطلق به اين آيات و روايات كه قيد در آنها ذكر شده، حمل مي گردد مشخص است كه اين روايت مطلق با اطلاقش مورد نظر نيست و آن قيد همه بايد ملاحظه کرد
لذا در کنار روايتي که مي گويد هرکس بر امام حسين عليه السلام گريه کند وارد بهشت مي شود بايد آيات و روايات ديگر رانيز ديد بعد راجع به آن قضاوت کرد مثلا در آيات و روايات بيان شده است که کافر به بهشت نمي رود دراين صورت مشخص است که مراد امام حسين عليه السلام مسلمان است نه غير هرچند غير مسلمان نيز اگر بر امام گريه کند بي اجر نمي ماند
ثالثا: در بيشتر روايات که ميگويد مثلا هر کس به زيارت امام حسین علیه السلام برود بهشتي است، اين قيد «عارفا بحقه» و «عرف بحقه و حرمته و بولايته»ذکر شده است يعني زيارت با معرفت ملاک است
ابن قولويه،نقل مي کند:
حَدَّثَنِي أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ صَبَّاحٍ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ‏ زُورُوا الْحُسَيْنَ ع‏ وَلَوْ كُلَّ سَنَةٍ فَإِنَّ كُلَّ مَنْ أَتَاهُ عَارِفاً بِحَقِّهِ غَيْرَ جَاحِدٍ لَمْ يَكُنْ لَهُ عِوَضٌ غَيْرَ الْجَنَّة
امام صادق عليه السلام  مى‏ فرمودند: حسين عليه السّلام را زيارت كنيد اگر چه در هر سال باشد زيرا كسانى كه او را در حالى كه به حقّش عارف بوده و آن را انكار ندارند زيارت كنند عوض و پاداشى ندارند مگر بهشت‏
ابن قولويه، جعفر بن محمد، كامل الزيارات، ص85دار المرتضوية - نجف اشرف، چاپ: اول، 1356ش
بنابراین کسی که عارف به حق امام باشد دستورات او را انجام می دهد و از فرمان امام سرپیچی نمی کند
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
11 | حق علی | , ایران | ٠٩:١٥ - ٣١ شهریور ١٣٩٥ |
سلام علیکم
منظور از اهل السنة و الجماعة در کتب اهل سنت کیست؟
اشاعره؟ اهل حدیث؟ معتزله؟ ماتریدی؟ یا فرقه های فقهی؟
لطفا مشخص بفرمایید
با سند

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
 تاريخ دقيقي براي پيدايش اصطلاح «اهل سنت» وجود ندارد. اما  کاربرد اصلي واژه اهل سنت در حقيقت در مقابل اصطلاح شيعه مي‌باشد يعني اعتقاد به اين که درباره امامت و خلافت نصي از کتاب و سنت وارد نشده و تعيين خليفه‌ي پيامبر (ص) به انتخاب مسلمانان واگذار شده است لذا خلافت خلفاى سه گانه بر حق است همچنانکه ابن تيميه به اين مسئله تصريح کرده و گويد: « از اطلاق لفظ اهل سنت، کسي اراده مي‌شود که خلافت خلفاي سه گانه را ثابت کند که در اين صورت غير از شيعه تمام طوايف داخل اين اصطلاح مي‌شود» .  . «فلفظ أهل السنة يراد به من أثبت خلافة الخلفاء الثلاثة فيدخل في ذلك جميع الطوائف إلا الرافضة»
منهاج السنة النبوية، ج 2، ص 221.
طبق این معنا این اصطلاح شامل همه کسانی می شود که اعتقاد فوق را دارند فرقی ندارد معتزلی، اشعری، یا اهل حدیث باشد البته نظریات دیگری نیز مطرح شده است مثلا اینکه این اصطلاح در زمان خود پیامبر (ص) وجود داشته است که آنهم به یک روایت که ضعیف است استناد شده است
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
12 | حق علی | , ایران | ٠٨:٥٧ - ٠٣ مهر ١٣٩٥ |
سلام علیکم
چرا در بعضی از چاپ های کتاب الملل والنحل شهرستانی مقدمه ای که از اختلافات صحابه بیان شده نیامده؟
ایا تحریف کردند؟

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
در برخی از چاپهای این کتاب دیده میشود که مسائل اختلافی بین صحابه که شهرستانی در مقدمه ذکر کرده است مانند «وقد وقع في زمانه اختلافات كثيرة في مسائل ميراث الجد والإخوة والكلالة وفي عقل الأصابع وديات الأسنان وحدود بعض الجرائم التي لم يرد فيها « و مطالب دیگر وجود ندارد که این نشان از دستبرد در این کتاب است
الملل والنحل ج 1ص 20
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
 
13 | حمید | , ایران | ٠٨:٤٩ - ٠٤ مهر ١٣٩٥ |
با سلام.چرا پیامبر در زمان حیاتشان به ایران حمله نکردند؟و به نظر شما اگرحیات ایشان طولانی میشد و فرصت میکردند این کار را انجام میدادند یا خیر.ممنون از زحماتتان

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
پیامبر صلی الله علیه و آله با شمشیر کسی را مسلمان نکرد  و در این خصوص نیز برای این هدف لشگرکشی و جنگ نکرده است  اگر پيامبر مي خواست به زور كسي را مسلمان كند ، مشركان و كافران مكه را نمي بخشيد و همه را مجبور مي كرد تا اسلام بياورند.
اگر به شان نزول آیاتی که در مورد جنگ نازل شده دقت کنیم ، می بینیم که همگی بر دفاع تاکید دارند لذا از سیره حضرت استفاده می شود که ایشان مبلغ و یا نامه می فرستاد و هسایگان را به اسلام دعوت می کرد
 پيامبر اكرم(ص) چند سال پس از هجرت، نامه ‏هايي به سران كشورهاي جهان - از جمله خسرو پرويز، پادشاه ايران - نوشتند و پيامبري خود را اعلام و آنان را به دين اسلام دعوت كردند/ خسرو پرويز تنها كسي بود كه به نامه حضرت اهانت كرد و آن را پاره كرد،
قالوا وبعث رسول الله  عبد الله بن حذافة السهمي وهو أحد الستة إلى كسرى يدعوه إلى الإسلام وكتب معه كتاباقال عبد الله فدفعت إليه كتاب رسول الله  فقريء عليه ثم أخذه فمزقه فلما بلغ ذلك رسول الله  قال اللهم مزق ملكه وكتب كسرى إلى باذان عامله على اليمن أن ابعث من عندك رجلين جلدين إلى هذا الرجل الذي بالحجاز فليأتياني بخبره فبعث باذان قهرمانه ورجلا آخر وكتب معهما كتابا فقدما المدينة فدفعا كتاب باذان إلى النبي  فتبسم رسول الله  ودعاهما إلى الإسلام وفرائصهما ترعد وقال ارجعا عني يومكما هذا حتى تأتياني الغد فأخبركما بما أريد فجاءاه من الغد فقال لهما أبلغا صاحبكما أن ربي قد قتل ربه كسرى في هذه الليلة لسبع ساعات مضت منها وهي ليلة الثلاثاء لعشر ليال مضين من جمادى الأولى سنة سبع وأن الله تبارك وتعالى سلط عليه ابنه شيرويه فقتله فرجعا إلى باذان بذلك فأسلم هو والأبناء الذين باليمن
گويند، رسول خدا (ص)، عبد الله بن حذاقة سهمى را هم كه يكى ديگر از آن شش نفر بود با نامه‏يى پيش خسرو فرستاد و او را به اسلام دعوت فرمود. عبد الله مى‏گويد: نامه پيامبر را دادم و همينكه آن را برايش خواندند، نامه را گرفت و پاره پاره ساخت. و چون اين خبر به رسول خدا رسيد، گفت: پروردگارا پادشاهى او را برانداز. خسرو نامه‏يى به باذان فرماندار خود در يمن نوشت و گفت دو مرد چابك را به حجاز فرست تا خبرى از اين مرد براى من بياورند. باذان فرمانده لشكر خود و مرد ديگرى را با نامه‏يى به مدينه فرستاد آن دو آمدند و نامه باذان را به پيامبر (ص) دادند. رسول خدا تبسم كرد و آن دو را در حالى كه مى‏لرزيدند به اسلام دعوت كرد و فرمود: برويد فردا پيش من بياييد تا آنچه بايد به شما بگويم. فردا كه آمدند، پيامبر فرمود: به سالار خود بگوييد كه پروردگار من خدايگان او را ديشب هفت ساعت از شب گذشته از ميان برد و كشت. و آن شب، شب سه شنبه هشتم جمادى الاولى سال هفتم هجرت بود. پيامبر (ص) اضافه فرمود كه خداى تعالى پسر خسرو شيرويه را بر او چيره گردانيد و او خسرو را كشت. آن دو پيش باذان برگشتند و باذان و تمام ايرانيانى كه در يمن بودند، مسلمان شدند.
الزهري، محمد بن سعد بن منيع ابوعبدالله البصري (متوفاى230هـ)، الطبقات الكبرى،ج 1 ص259 -260  ناشر: دار صادر - بيروت.
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
14 | aa | , امارات متحده عربی | ١٩:٣٥ - ٠٤ مهر ١٣٩٥ |
یک بحث تاریخی وقتی صحیح است که راویان و روایت را بررسی رجالی میکنند و اگر اشکالی وجود نداشت آن را می‌پذیرند نه اینکه توجیه نامه بنویسند.
شرح فراوان از زیارت یا استناد به آن اصلا حجت نیست و درستی را غلط و غلطی را درست نمیکند. در ضمن اینها همه از متاخران بوده مثل مجلسی و فیض . عبدالله بن سبا هم شهرت دارد و او را در کتب نقل کرده اند اما شما نمی پذیرید.
نکته مهم در مورد راویان این دعا است که تکلیف آنها روشنم نیست و هیچ عاقلی به راوی مجهول هیچوقت استناد نکرده و نمی‌کند.
بر روی نقل ثقات از افراد مانور زیادی دادید. در حالی که پوچ بودن اینها امروزه ثابت است. مثلا میگویند وجود فردی در سلسله سند کتاب کامل الزیارات توثیق فرد است در حالی که امروزه مشخص است افراد بسیار ضعیف هم در این کتاب وجود دارند.
اینکه فردی موثق از فردی دیگر روایت نقل کند و این باعث وثاقت تو شود از عجایب است که اگر اینطور باشد کل رجال و درایه را باید کنار بگذاریم چون به هر حال در یک روایت نویسنده یا حداقل یک راوی ثقه وجود داشته است و این معیار صحت حدیث خواهد بود!!
حتی اصحاب اجماع هم که شیعه روی آن مانور زیادی دارد امروزه باطل است. چون مشخص است که حتی فردی مثل ابن ابی عمیر هم از افراد بسیار ضعیف روایت نقل میکند. اما کسی آن را نمی پذیرد.
راویان ضعیف زیادی وجود دارند که روایات زیادی دارند اما به هر حال ضعیف و مردود حساب میشوند.

پاسخ:
با سلام
دوست گرامی
اولا چنین سخن گفتن در خصوص مباحث حدیثی، علمی نیست در این خصوص باید قواعد رجالی را باید یاد گرفت چه کسی گفته حتما باید در رجال سند را در نظر گرفت چه بسا روایت متواتر باشد یا مستفیض که اصلا نیاز به سند و بررسی آن ندارد  و یا اگر رواتی ضعیف باشد ولی آن عمل شده باشد، جبران ضعف می کند و یا گاهی خود متن کفایت می کند
هر چند زیارت کبیره معتبر است  اما اگر سندی نیز نداشت باز مورد قبول است البته راوی مجهول در این زیارت نیست توضیح کامل گفته شده است جهت اطلاع از همان راوی که شما مجهول میدانید به کتاب آیت الله سند که در خصوص سند این زیارت مفصل بحث کرده است، رجوع کنید
در خصوص اصحاب اجماع  و مشایخ الثقات نیز دقت کنید که این قاعده وجود دارد که نقل اینها لایروون الا عن ثقه
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
15 | حق علی | , ایران | ٠٨:٠٤ - ٠٦ مهر ١٣٩٥ |
سلام علیکم
ایا معتزله قائل به تقدیم مفضول بر افضل هستند؟
لطفا با سند بیان بفرمایید

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
در خصوص این مسئله، معتزله در بین خودشان یک نظر نیستند
برخی از آنها  امامت افضل را ارجح و اولى مى‌دانند؛ نه واجب. آنها بر اين باورند كه ممكن است اين اولويت با موانعى روبه‌رو شوند؛ مانند آن كه انتخاب افضل براى امامت، باعث اختلاف ميان مسلمانان شود در چنين حالتى امامت غير افضل، اولويت خواهد داشت.
برخی دیگر نیز افضل را نه لازم مى‌دانند و نه ارجح؛ يعنى افضليت از نظر آنان، نه شرط مشروعيت امامت است و نه شرط كمال آن.
برخی نیز افضلیت را شرط کمال و اولویت می دانند
مثلا عبدالجبار معتزلى معتقد است هر گاه فرد افضل برخى از ويژگى‌هاى لازم براى امام را نداشته باشد و مفضول، آن صفات را دارا باشد، امامت مفضول بر امامت افضل اولويت دارد.   المغنی ج‏20 قسمت امامت
برخی دیگر  مانند نظام و جاحظ معتقدند:امامت تنها مستحقّ افضل رعیّت است و نمی توان آن را بر عهده غیرافضل (مفضول) قرار داد. نظام الحکم، قاسمی، ج ۱، ص ۳۲۸
ابن ابی الحدید معتزلی نیز امامت مفضول بر افضل را جایز دانسته و در این خصوص حمد خدا نیز می کند
 الحمد لله الذي تفرد بالكمال ، فكل كامل كامل سواه منقوص ، واستوعب عموم المحامد والممادح ، فكل ذي عموم عداه مخصوص ، الذي وزع منفسات نعمه بين من يشاء من خلقه ، واقتضت حكمته أن نافس الحاذق في حذقه فاحتسب به عليه من رزقه وزوى الدنيا عن القفضلاء فلم يأخذها الشريف بشرفه ، ولا السابق بسبقه ، وقدم المفضول على الأفضل لمصلحة اقتضاها التكليف 
شرح نهج البلاغة  ج 1   ص 9
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
16 | حق علی | , ایران | ٠٩:٥٠ - ٠٦ مهر ١٣٩٥ |
سلام علیکم
با تشکر فراوان از پاسختون حالاینکه مامون که در سال 212 اظار بر افضل الناس بودن امام علی کرده یعنی او هم طبق قاعده تقدیم مفضول بر افضل استفاده کرده؟ چون او معتزلی بوه طبق تاریخ

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
مامون یکی از مروجان معتزله بود و معتزله در بغداد نیز گرایشی به حضرت علی علیه السلام داشتند از آنجا که مامون که عقیده معتزلی داشت و حضرت علی علیه السلام را افضل می دانست لذا برخی به مامون نسبت تشیع داده اند و این نیز به این معنا نیست که وی شیعه امامی است، بلکه به این معناست که وی مقام علی علیه السلام را از مقام سایر خلفا بالاتر می دانست و چنین باوری دز نزد برخی از اهل سنت  به معنای تشیع تلقی می شد والا مامون معتقد به امامت شیخین بود
على أحد من الصحابة . وإن أفضل الخلق بعد رسول الله صلى الله عليه وسلم علي بن أبي طالب رضي الله عنه . وكان المأمون يبالغ في التشيع ، ولكن لم يتكلم في الشيخين بسوء ، بل كان يترضى عنهما
تاريخ الإسلام  ج 15   ص 308
با این وجود مامون اعتقاد به افضلیت حضرت علی علیه السلام داشت ولی از آن طرف امامت شیخین را نیز قبول داشت این نشان می دهد که امامت مفضول بر فاضل را اعتقاد داشت
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
17 | سیدمجید | , ایران | ٠٨:١٨ - ٠٩ مهر ١٣٩٥ |
سلام
عزیزان سایت محترم موسسه تحقیقاتی ولی عصر (عج) ازشما عزیزان و همچنین کسانی که به این سایت محترم میایند تقاضامندم برای من دعا کنید چون چنان مشکل بزرگ وشدیدی به زندگیم خورده که داره زندگیم ازهم میپاشه و غیره .,,
لطفا بخاطر خدا برام دعا کنید وازخدابرای من حقیرکمک بخواهید .یاحق
18 | هادی حسین‌پور | , آمریکا | ١٣:٠٥ - ١١ مهر ١٣٩٥ |
باسلام و خسته نباشید خدمت همه شما عزیزان زحمت کش سایت ولی‌عصر عج .از راه دور دست شما عزیزان را میبوسم که در نشر فرهنگ تشیع زحمتهای فراوان میکشید..اجرتان با آقا امیرمومنان ع
19 | علیرضا | , ایران | ٢٣:٣٥ - ٠٨ آبان ١٣٩٥ |
باسلام و خسته نباشید..
یک سوال داشتم وآن اینکه وقتی در مذهب شیعه یک مسئله را میگوئیم اجماعی هست .. این اجماع از سوی اهل بیت علیه السلام ثابت شده است یا از سوی علما ؟؟لطفا این را پاسخ بدید و اگر کسی قول اجماع شیعه رو منکر بشود حکمش چیست؟؟؟! یعنی اگر یک شیعه منکر اجماع بشود حکمش نزد شیعه چیست چون در نزد اهل سنت ووهابیت منکر اجماع کافر هست.. ممنون

پاسخ:
باسلام
دوست گرامی
اهل سنت اجماع را يكى از ادله احكام شرعى در برابر كتاب و سنّت به شمار آورده‏اند. علماى شيعه نيز هرچند در ظاهر چنين كرده ‏اند، اما در حقيقت اجماع را در طول سنّت مى ‏دانند نه در عرض آن، بدين معنا كه حجيت اجماع نزد ايشان تنها در صورتى است كه كاشف از سنت، يعنى سخن معصوم، باشد. از اينجا دانسته مى ‏شود، اجماع نزد شيعه در واقع دليل بر دليل بر حكم شرعى است، نه آنكه خود مستقلا دليل بر حكم شرعى باشد.
ازاين ‏روست كه نزد اماميه اتفاق هر جماعتى كه كاشف قطعى از قول معصوم باشد، اجماع ناميده مى‏ شود، هرچند در اصطلاح اجماع نباشد. از سوى ديگر، هر اتفاقى كه كاشف‏ از قول‏ معصوم‏ نباشد نزد ايشان اجماع به شمار نمى‏ رود، هرچند در اصطلاح اجماع خوانده شود.
تحرير اصول فقه ؛ ص 224
مرحوم عراقی نیز می نویسد:
و امّا الإجماع‏ عند الشّيعة الإماميّة فهو ليس بحجّة مستقلّة، بل يعدّ حاكيا للسّنّة، اذ منه يستكشف عن رأى المعصومين (عليهم السّلام).
الاجتهاد و التقليد، ص: 17
به عبارت دیگر  شیعه اساسا برای اتفاق نظر علمای یک زمان اصالت قائل نیست مگر آنکه به شکلی منتهی به امام شود. اجماع، تا در جایی به امام نرسد، حجت نیست.
اما در خصوص حکم منکر اجماع باید بگوییم
از نظر شیعه منکر «مجمعٌ علیه» کافر و مرتد نمی‌شود، مگر آنکه آن امر علاوه بر اجماعی بودن «ضروری» نیز باشد.
مقدس اردبیلی می‌فرماید:
«فالمجمع علیه ما لم یکن ضروریا لم یؤثر
«مورد اجماع تا ضروری نباشد تأثیری در کفر منکر ندارد
فالمجمع عليه ما لم يكن ضروريا لم يؤثر،
مجمع الفائدة المحقق الأردبيلي 4/ 209
در کتاب مفتاح الکرامه نیز آمده است 
فالمجمع عليه ما لم يكن ضروريا لم يؤثر
مفتاح الكرامة 3/ 45
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
 
20 | امیر | , ایران | ١٩:١١ - ٢٥ بهمن ١٣٩٥ |
باعرض سلام خدمت شما بزرگواران که به این طریق نیکو شبهات را پاسخ میگویید.
اگربرای شما ممکن است درباره سابقه راویان وسندیت این حدیت شروسی شماسی که اخیرا دست آویزبسیاری ازشبکه های مجازی شده و ازحضرت امیرنقل میکنند ذهن حقیر را درگیر کرده پاسخ ورفع شبهه بفرمائید. آیا این جدیت ساخته دشمنان انقلاب است یااینکه قبل ازانقلاب نیز وجود داشته وتوسط آنهادچار تحریف شده است.

پاسخ:
با سلام
دوست گرامی
این روایت مرفوع است و هیچ ربطی به شخص و انقلاب ندارد
موفق باشید
گروه پاسخ به شبهات
   
* نام:
* پست الکترونیکی:
* متن نظر :
* کد امنیتی:
  

آخرین مطالب
پربحث ترین ها
پربازدیدترین ها
صفحه اصلی | تماس با ما | آرشیو | جستجو | پیوندها | لیست نظرات | درباره ما | فروشگاه | طرح پرسش | گنجینه ولایت | نسخه موبایل | آثار و تألیفات | العربیة | اردو | English